السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
387
تفسير الميزان ( فارسي )
باز در كافى از حماد ، از امام صادق ع روايت آمده كه فرمود : بعد از فطام ديگر رضاعى نيست ، مىگويد : پرسيدم فدايت شوم فطام چيست ؟ فرمود : حولين - دو سال شيرخوارگى - كه خداوند فرموده است . « 1 » مؤلف : اينكه امام كلمه « حولين » را در جواب آورده خواسته است كه عبارت آيه را حكايت كرده باشد ، و به همين جهت فرمود : آن حولين كه خدا فرموده و گرنه فطام به معناى از شير گرفتن است . و در تفسير الدر المنثور است كه عبد الرزاق در كتاب مصنف و ابن عدى از جابر بن عبد اللَّه روايت كردهاند كه گفت ، رسول خدا فرمود : بعد از « حلم » ( رسيدن به حد بلوغ ) ديگر يتيمى باقى نمىماند ، يعنى وقتى طفل يتيم به حد بلوغ رسيد ديگر مشمول احكام خاص يتيمان نيست . « 2 » و نيز فرمود : بعد از فصال ديگر رضاعى نيست ، يعنى بعد از دو سال ديگر نبايد طفل را شير داد . و نيز فرمود : سكوت از روز تا به شب در اسلام نيست ( و اين خود نوعى روزه بود كه از صبح تا به شب سكوت كنند ) . و باز فرمود : وصال در روزه نيست ، يعنى دو شبانه روز يا بيشتر روزه يكسره مشروع نيست ، و هيچ نذرى در معصيت نيست ، و هيچ نفقه اى در معصيت نيست ، اگر كسى كه نفقه اش بر مسلمان واجب است از مسلمان بخواهد كه خرج شرابش را هم بدهد ، بر مسلمان واجب نيست اين گونه مخارج را بپردازد ، و هيچ سوگندى در قطع رحم معتبر و واجب الوفاء نيست ، و هيچ كس حق ندارد هنگام ضعف اسلام ، بعد از آنكه خدا هجرت به سرزمينهاى اسلام را واجب كرده در سرزمينهاى كفر سكونت اختيار كند ، و هيچ كس حق ندارد هنگام قدرت اسلام و فتح و پيروزى مسلمين به جايى كه اسلام در آنجا ضعيف است هجرت كند ، و هيچ سوگندى كه بين زن و شوهر خورده مىشود واجب الوفاء نيست ، و نه بين فرزند با پدرش و نه بين برده با مالكش ، و هيچ طلاقى قبل از نكاح معتبر نيست ، و هيچگونه آزادىاى قبل از مالك شدن ، بر برده صحيح نيست . و در تفسير عياشى از ابى بكر حضرمى از امام صادق ع روايت آمده كه فرمود : وقتى آيه شريفه : * ( « وَالَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَيَذَرُونَ أَزْواجاً يَتَرَبَّصْنَ بِأَنْفُسِهِنَّ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْراً » ) *
--> ( 1 ) كافى ، ج 5 ، ص 443 ( 2 ) تفسير الدر المنثور ، ص 288