السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
300
تفسير الميزان ( فارسي )
گندش اهل دوزخ را عذاب مىدهد . « 1 » مؤلف : شايد بتوان گفت كه آيه : « إِنَّ شَجَرَةَ الزَّقُّومِ طَعامُ الأَثِيمِ كَالْمُهْلِ يَغْلِي فِي الْبُطُونِ ، كَغَلْيِ الْحَمِيمِ ، خُذُوه فَاعْتِلُوه إِلى سَواءِ الْجَحِيمِ ثُمَّ صُبُّوا فَوْقَ رَأْسِه مِنْ عَذابِ الْحَمِيمِ ، ذُقْ إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْكَرِيمُ » . « 2 » اين روايات را تاييد مىكند ، چون مىفرمايد : ( به درستى درخت زقوم طعام گنه كار است كه چون مس مذاب در درون دلها مىجوشد ، فرمان مىرسد : بگيريد او را و تا وسط دوزخ ببريد ، و سپس از بالاى سرش عذاب حميم بريزيد ، ( و به او بگوئيد ) بچش اين را كه تو همان دردانه اى بودى كه براى خود احترامى قائل بودى ) و در همه معانى گذشته روايات بسيارى ديگر هست . و در كافى از وشاء از ابى الحسن ع روايت آورده كه گفت : من از آن جناب شنيدم مىفرمود : ميسر قمار است . « 3 » مؤلف : روايات در اين معنا بسيار زياد است ، بطورى كه هيچ شكى در آن نيست . و در الدر المنثور در تفسير آيه « * ( وَيَسْئَلُونَكَ ما ذا يُنْفِقُونَ ) * . . . » از ابن عباس روايت آورده كه گفت : چند نفر از صحابه بعد از آنكه مامور شدند در راه خدا انفاق كنند ، نزد رسول خدا ص شدند ، و عرضه داشتند ما نفهميديم اين نفقه اى كه مامور شدهايم از اموالمان در راه خدا بدهيم چيست ؟ بفرما چه بايد بدهيم ، خداى تعالى اين آيه را نازل كرد : * ( « وَيَسْئَلُونَكَ ما ذا يُنْفِقُونَ قُلِ الْعَفْوَ » ) * ، و قبل از اين آيه مسلمانان آن قدر انفاق مىكردند كه حتى مختصرى كه صدقه دهند و مالى كه غذايى براى خود فراهم كنند برايشان نمىماند . « 4 » و نيز در الدر المنثور است كه از يحيى روايت شده كه گفت : من شنيدم معاذ بن جبل ، و ثعلبه نزد رسول خدا ص شدند و پرسيدند : يا رسول اللَّه ما برده دار و زن و بچه دار هستيم ، بفرما از اموال خود چه مقدار انفاق كنيم ؟ خداى تعالى اين آيه را نازل كرد كه : * ( « وَيَسْئَلُونَكَ ما ذا يُنْفِقُونَ قُلِ الْعَفْوَ » ) * . و در كافى و تفسير عياشى از امام صادق ع روايت آمده كه فرمود : عفو به معناى حد متوسط است . « 5 »
--> ( 1 ) تفسير قمى ج 1 ص 180 ( 2 ) سوره دخان آيه 49 ( 3 ) فروع كافى ج 5 ص 124 ( 4 ) الدر المنثور ج 1 ص 253 ( 5 ) فروع كافى ج 4 ص 52