السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
212
تفسير الميزان ( فارسي )
و سخن كوتاه اينكه در قرآن كريم براى انبيا عدد معينى معين نكرده ، و عده آنان در روايات هم مختلف آمده ، مشهورترين آنها روايت ابى ذر از رسول خدا ص است ، كه فرموده انبيا صد و بيست و چهار هزار نفر ، و رسولان ايشان سيصد و سيزده نفر بودند . البته اين را هم بايد دانست كه سادات انبيا يعنى اولوا العزم ايشان كه داراى شريعت بودهاند پنج نفرند : 1 - نوح 2 - ابراهيم 3 - موسى 4 - عيسى 5 - محمد ص ، كه قرآن در باره آنان فرموده : « فَاصْبِرْ كَما صَبَرَ أُولُوا الْعَزْمِ مِنَ الرُّسُلِ » « 1 » . و به زودى خواهد آمد كه معناى عزم در أولو العزم عبارت است از ثبات بر عهد نخست ، كه از ايشان گرفته شد ، و اينكه آن عهد را فراموش نمىكنند ، همان عهدى كه در باره اش فرمود : « وَإِذْ أَخَذْنا مِنَ النَّبِيِّينَ مِيثاقَهُمْ ، وَمِنْكَ وَمِنْ نُوحٍ وَإِبْراهِيمَ وَمُوسى وَعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ وَأَخَذْنا مِنْهُمْ مِيثاقاً غَلِيظاً » « 2 » . و نيز فرمود : « وَلَقَدْ عَهِدْنا إِلى آدَمَ مِنْ قَبْلُ فَنَسِيَ وَلَمْ نَجِدْ لَه عَزْماً » « 3 » و هر يك از اين پنج پيامبر صاحب شريعت و كتاب است چنان كه خداوند فرموده : « شَرَعَ لَكُمْ مِنَ الدِّينِ ما وَصَّى بِه نُوحاً وَالَّذِي أَوْحَيْنا إِلَيْكَ وَما وَصَّيْنا بِه إِبْراهِيمَ وَمُوسى وَعِيسى » « 4 » و نيز فرمود : « إِنَّ هذا لَفِي الصُّحُفِ الأُولى صُحُفِ إِبْراهِيمَ وَمُوسى » « 5 » . و نيز فرمود : « إِنَّا أَنْزَلْنَا التَّوْراةَ فِيها هُدىً وَنُورٌ يَحْكُمُ بِهَا النَّبِيُّونَ - تا آنجا كه مىفرمايد - وَقَفَّيْنا عَلى آثارِهِمْ بِعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ مُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيْه مِنَ التَّوْراةِ ، وَآتَيْناه الإِنْجِيلَ ، فِيه هُدىً وَنُورٌ - تا آنجا كه مىفرمايد - وَأَنْزَلْنا إِلَيْكَ الْكِتابَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيْه مِنَ الْكِتابِ ، وَمُهَيْمِناً عَلَيْه فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِما أَنْزَلَ اللَّه ، وَلا تَتَّبِعْ أَهْواءَهُمْ عَمَّا جاءَكَ مِنَ الْحَقِّ ، لِكُلٍّ جَعَلْنا مِنْكُمْ شِرْعَةً وَمِنْهاجاً ، وَلَوْ شاءَ اللَّه لَجَعَلَكُمْ أُمَّةً واحِدَةً ، وَلكِنْ لِيَبْلُوَكُمْ فِي ما آتاكُمْ » « 6 » .
--> ( 1 ) صبر كن آن چنان كه اولوا العزم از رسولان صبر كردند . « سوره احقاف آيه 35 » ( 2 ) آن زمان كه از انبيا پيمانشان را بگرفتيم و همچنين از تو و از نوح و ابراهيم و موسى و عيسى و از همه شان پيمانى محكم بستيم . « سوره احزاب آيه 7 » ( 3 ) و همانا عهد كرديم با آدم از قبل ، پس فراموش كرد و نيافتيم مر او را عزمى . « سوره طه آيه 115 » ( 4 ) و آئين نهاد براى شما از دين آنچه وصيت كرد به آن نوح را و آنچه وحى كرديم به تو و آنچه وصيت كرديم به آن ابراهيم و موسى و عيسى را . . . « سوره شورى آيه 13 » ( 5 ) اين حقيقت در صحف نخستين يعنى صحف ابراهيم و موسى آمده . « سوره اعلى آيه 19 » ( 6 ) ما تورات را نازل كرديم كه در آن هدايت و نور است ، و انبيا از روى آن حكم مىكردند - تا آنجا كه مىفرمايد - به دنبال آنان عيسى بن مريم را فرستاديم كه تورات را تصديق داشت ، و ما انجيل به او داديم كه در آن هدايت و نور بود ، تا آنجا كه مىفرمايد - بر تو هم كتاب را به حق نازل كرديم كه كتابهاى قبلى را تصديق مىكرد ، ولى مسلط و حاكم بر آنها بود ، پس با آنچه كه خدا نازل كرده در ميان مردم حكم كن ، و پيروى هواهاى ايشان مكن ، و از حقى كه به سويت آمده روى بر مگردان ، كه ما براى هر يك از شما شريعت و روشى قرار داديم ، و اگر خدا مىخواست همه شما را يك امت مىكرد ولى براى اين چند شريعت نازل كرد كه آزمايشتان كند . « سوره مائده آيات 45 - 46 - 48 »