السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
205
تفسير الميزان ( فارسي )
بر اين است كه اهليت تبليغ را داشتهاند ، چرا ؟ براى اينكه عقل آدمى انسانى را كه دعوتى دارد ، و خودش كارهايى مىكند كه مخالف آن دعوت است ، چنين انسانى را اهل و شايسته آن دعوت نمىداند ، پس اجراى معجزات به دست انبيا خود متضمن تصديق عصمت آنان در گرفتن وحى و تبليغ رسالت و امتثال تكاليف متوجه به ايشان است . ممكن است كسى به اين استدلال اشكال كند كه مساله دعوت انحصار به انبيا ندارد ، مردم عادى و همين مردم كه شما عقل آنان را دليل بر عصمت انبيا گرفتهايد خودشان هم دعوت دارند ، چون اغراضى اجتماعى دارند ، كه بايد مردم را به سوى آن دعوت كنند ، و بر دعوت خود پافشارى و تبليغ هم مىكنند و ما مىبينيم كه گاهى مىشود خود آنان قصور و يا تقصيرهايى در تبليغ مرتكب مىشوند ، چرا چنين قصور و يا تقصيرى در دعوت انبيا جايز نباشد ؟ در پاسخ مىگوئيم : تقصير و قصور مردم به يكى از دو جهت است ، كه هيچ يك در مساله دعوت انبيا نيست ، يا اين است كه خودشان مختصر قصور و يا تقصير را مضر نمىدانند ، و در آن مسامحه مىكنند ، و يا اين است كه غرضشان با رسيدن به مقدارى از مطلوب حاصل مىشود و به مختصر قناعت كرده از تمامى مطلوب صرفنظر مىكنند : و خداى تعالى نه اهل مسامحه است ، و نه غرض و مطلوب او فوت شدنى است . و نيز اين اشكال بر آن وارد نيست كه كسى بگويد : ظاهر آيه : « فَلَوْ لا نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طائِفَةٌ ، لِيَتَفَقَّهُوا فِي الدِّينِ ، وَلِيُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذا رَجَعُوا إِلَيْهِمْ ، لَعَلَّهُمْ يَحْذَرُونَ » « 1 » با اين دليل نمىسازد ، براى اينكه از هر فرقه طايفه اى را مامور به تبليغ نموده كه داراى عصمت نيستند . زيرا هر چند آيه شريفه در حق عامه مسلمانان است كه عصمت ندارند ليكن اين را هم نمىخواهد بفرمايد كه اين طايفه مبلغ هر چه بگويند خدا تصديق دارد ، و سخن ايشان هر چه باشد بر مردم حجت است ، بلكه صرفا مىخواهد اجازه تبليغ دهد ، و بفرمايد اين طايفه اجازه دارند آنچه را كه خواندهاند در اختيار مردم بگذارند : و آيه شريفه وقتى اشكال به آن دليل مىشد كه منظور معناى اول بوده باشد ، نه دوم . و يكى ديگر از ادله عصمت انبيا ع آيه شريفه : « وَما أَرْسَلْنا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا لِيُطاعَ بِإِذْنِ اللَّه » « 2 » مىباشد ، چون مطاع بودن رسول را غايت ارسال رسول شمرده ، و آن هم تنها
--> ( 1 ) چرا از هر فرقه اى طايفه اى كوچ نمىكنند ، تا در دين تفقه كنند ، و چون به بلاد خود بر مىگردند قوم خود را انذار كنند ، باشد كه مردم بر حذر شوند ؟ . « سوره توبه آيه 123 » ( 2 ) هيچ رسولى نفرستاديم مگر به اين منظور كه به اذن خدا اطاعت شود . « سوره نسا آيه 63 »