السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
202
تفسير الميزان ( فارسي )
كلام ملائكه وحى را حكايت مىكند ، و مىفرمايد : « وَما نَتَنَزَّلُ إِلَّا بِأَمْرِ رَبِّكَ ، لَه ما بَيْنَ أَيْدِينا وَما خَلْفَنا ، وَما بَيْنَ ذلِكَ ، وَما كانَ رَبُّكَ نَسِيًّا » « 1 » . اين آيات همه دلالت دارد بر اينكه وحى از حين شروعش به نازل شدن ، تا وقتى كه به پيامبر مىرسد ، و تا زمانى كه پيغمبر آن را به مردم ابلاغ مىكند ، در همه اين مراحل از دگرگونگى و دستبرد هر بيگانه اى محفوظ است . البته اين دو وجه و دو دليلى كه ما آورديم هر چند تنها عصمت انبيا در دو مرحله تلقى و تبليغ را اثبات مىكرد ، و متعرض عصمت از گناه نبود ، ولى ممكن است همين دو دليل را طورى ديگر بيان كنيم ، كه شامل عصمت از معصيت هم بشود ، به اينكه بگوئيم : هر عملى در نظر عقلا مانند سخن دلالتى بر مقصود دارد ، وقتى فاعلى فعلى را انجام مىدهد ، با فعل خود دلالت مىكند بر اينكه آن عمل را عمل خوبى دانسته ، و عمل جايزى شمرده است . عينا مثل اين است كه با زبان گفته باشد اين عمل عمل خوبى است ، و عملى است جايز . حال اگر فرض كنيم كه از پيغمبرى گناهى سر بزند ، با اينكه خود او مردم را دستور مىداد به اينكه اين گناه را مرتكب نشويد ، قطعا اين عمل وى دلالت دارد بر تناقض گويى او ، چون عمل او مناقض گفتار او است ، و در چنين فرض اين پيغمبر مبلغ هر دو طرف تناقض است ، و تبليغ تناقض تبليغ حق نيست ، چون كسى كه از تناقض خبر مىدهد از حق خبر نداده ، بلكه از باطل خبر داده است ، چون هر يك از دو طرف طرف ديگر را باطل مىداند ، پس هر دو طرف باطل است ، پس عصمت انبيا در تبليغ رسالت تمام نمىشود مگر بعد از آنكه از معصيت هم عصمت داشته باشند ، و از مخالفت خداى تعالى مصون بوده باشند . تا اينجا آياتى از نظر خواننده گذشت ، كه به توجيهى تنها بر دو قسم عصمت ، و به توجيهى ديگر بر هر سه قسم دلالت مىكرد ، اينك آياتى كه بطور مطلق دلالت بر عصمت مىكنند از نظر خواهد گذشت . « أُولئِكَ الَّذِينَ هَدَى اللَّه ، فَبِهُداهُمُ اقْتَدِه » « 2 » معلوم مىشود انبيا ع هدايتشان به اقتدا از ديگران نبوده ، اين ديگرانند كه بايد از هدايت آنان پيروى كنند .
--> ( 1 ) ما به امر پروردگار تو نازل مىشويم ، و آنچه در پيش رو داريم ، و آنچه در پشت سر و آنچه ما بين اين دو داريم ، همه از آن او است ، و پروردگار تو فراموشكار نيست . « سوره مريم آيه 64 » ( 2 ) ايشان كسانى هستند كه خدا هدايتشان كرده ، پس به هدايت ايشان اقتدا كن . « سوره انعام آيه 90 »