چيزى كه هست او در زندگى بعد از دنيا حياتى انفرادى دارد ، ديگر زندگيش اجتماعى نيست ، به اين معنا كه ادامه زندگى در آنجا احتياج به تعاون و اشتراك و همدستى ديگران ندارد ، بلكه سلطنت و حكمرانى در تمامى احكام حيات در آن عالم از آن خود فرد است ، هستيش مستقل از هستى ديگران ، و تعاون و يارى ديگران است . از اينجا مىفهميم كه نظام در آن زندگى غير نظام در زندگى دنياى مادى است چون اگر نظام آنجا هم مانند نظام دنيا بود چاره اى جز تعاون و اشتراك نبود و ليكن انسان زندگى ماديش را پشت سر گذاشته ، به سوى پروردگارش روى آورده ، و در آنجا تمامى علوم عمليش نيز باطل مىشود ، ديگر لزومى نمىبيند كه ديگران را استخدام كند ، و در شؤون آنان تصرف نمايد ، و ديگر احتياجى به تشكيل اجتماعى مدنى و تعاونى احساس نمىكند ( آن طور كه گفتيم زندگى دنيا مجبورش كرد به اينكه تشكيل اجتماع دهد ) . او نيز ساير احكامى هم كه در دنيا داشت در آن عالم ندارد ، و در آن عالم تنها و تنها سروكارش با اعمالى است كه در دنيا كرده ، يا نتيجه هايى است كه حسنات و سيئاتش ببار آورده و در آن عالم جز به حقيقت امر بر نمىخورد آنجاست كه نبا عظيم برايش آشكار مىشود ، آن نباى كه در دنيا بر سرش اختلاف داشتند ، هم چنان كه فرمود : « وَنَرِثُه ما يَقُولُ وَيَأْتِينا فَرْداً » « 1 » . و نيز در اين باره فرموده : « لَقَدْ جِئْتُمُونا فُرادى كَما خَلَقْناكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ ، وَتَرَكْتُمْ ما خَوَّلْناكُمْ وَراءَ ظُهُورِكُمْ ، وَما نَرى مَعَكُمْ شُفَعاءَكُمُ الَّذِينَ زَعَمْتُمْ أَنَّهُمْ فِيكُمْ شُرَكاءُ ، لَقَدْ تَقَطَّعَ بَيْنَكُمْ وَضَلَّ عَنْكُمْ ما كُنْتُمْ تَزْعُمُونَ » « 2 » . و نيز فرموده : « هُنالِكَ تَبْلُوا كُلُّ نَفْسٍ ما أَسْلَفَتْ ، وَرُدُّوا إِلَى اللَّه مَوْلاهُمُ الْحَقِّ وَضَلَّ عَنْهُمْ ما كانُوا يَفْتَرُونَ » « 3 » و نيز فرموده : « يَوْمَ تُبَدَّلُ الأَرْضُ غَيْرَ الأَرْضِ ، وَالسَّماواتُ وَبَرَزُوا لِلَّه الْواحِدِ الْقَهَّارِ » . « 4 »

--> ( 1 ) ما آنچه را كه گفته است به او ارث مىدهيم ، و آن روز تك و تنها نزد ما مىآيد . « سوره مريم آيه 81 » ( 2 ) اينك امروز تك و تنها نزد ما آمديد ، مانند همان روز نخست كه شما را آفريديم ، و نعمتهايى كه به شما داده بوديم پشت سر گذاشتيد ، و آن شفيعانى را هم كه شما شفيع خود مىپنداشتيد با شما نمىبينيم ، آرى اينك ديگر رابطه اى ميان شما و آنها نيست و ديگر آنها را و هيچ يك از پندارهاى خود را نمىبينيد . « سوره انعام آيه 94 » ( 3 ) اينجاست كه هر كسى آنچه از پيش فرستاده در مىيابد ، و خلق به سوى مولاى حقيقيشان بر مىگردند ، و ديگر آنچه را كه به دروغ خدا مىدانستند نمىيابند . « سوره يونس آيه 30 » ( 4 ) روزى كه آسمان و زمين با آسمان و زمينى ديگر مبدل مىشود ، و خلق براى خداى واحد قهار آشكارا مىشوند . « سوره ابراهيم آيه 48 »