فَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّه عَزِيزٌ حَكِيمٌ » بود ، و مىفرمود : مخالفين را به أخذ عزيزى مقتدر خواهد گرفت ، تثبيت كند . مىفرمايد : اين بنى اسرائيل در پيش روى شما هستند ، و اين امتى است كه خداى تعالى كتاب و حكم و نبوت و ملكشان داد ، و از طيبات روزيشان كرد ، و از ساير امتهاى معاصرشان برتريشان داده بود ، از ايشان بپرس كه چقدر آيت روشن و معجزات هويدا برايشان فرستاديم ، و خوب در وضعشان بنگر ، كه چه بودند ، و چه شدند ؟ و در آخر كلمات را از جايى كه داشت تغيير داده و تحريف كردند ، و به خاطر دشمنى كه با هم داشتند در قبال خدا و آياتش و كتابش امورى ديگر از پيش خود ساختند ، و خدا به خاطر شركى كه در ايشان پيدا شد به شديدترين وضعى عقابشان كرد ، و دچار اختلاف و تشتت آرائشان ساخت ، تا يكديگر را جويدند و آقائيشان از دست برفت ، و سعادتشان تباه شد ، و دچار عذاب ذلت و مسكنت در دنيا و عذاب خزى و خوارى در آخرت شدند ، در حالى كه ديگر ياورى نداشتند . و اين سنت جاريه از ناحيه خداى سبحان اختصاص به قومى و ملتى ندارد ، هر كس نعمت خدا را تغيير دهد ، و از محرابش منحرف كند ، خدا عقابش مىكند و چقدر شديد العقاب است . بنا بر اين بيان ، پس جمله : * ( « وَمَنْ يُبَدِّلْ نِعْمَةَ اللَّه » ) * تا كلمه « العقاب » از قبيل وضع كلى در مورد جزئى است ، تا دلالت كند بر اينكه حكم نامبرده سنتى است در همه ادوار . « * ( زُيِّنَ لِلَّذِينَ كَفَرُوا الْحَياةُ الدُّنْيا ) * . . . » اين جمله در صدد تعليل مطالب گذشته است ، و جنبه تعليل را دارد ، مىخواهد بفرمايد : ملاك و علت اين انحرافها زينت يافتن زندگى دنيا در نظر مردم است ، چون وقتى شيطان زندگى دنيا را در نظر زينت داد ، او را وا مىدارد تا از هواى نفس و شهواتش پيروى كند ، و هر حق و حقيقت را از ياد ببرد ، تنها هدف و همتش رسيدن به شهوات و جاه و مقام باشد ، هر چند كه بر سر راهش حقوقى پايمال شود ، و نيز به منظور رسيدن به آن هدف هر چيزى را به خدمت مىگيرد ، كه از آن چيزهايى كه به خدمت مىگيرد دين است ، دين را هم وسيله رسيدن به امتيازات و تعينات خود قرار مىدهد در نتيجه دين وسيله اى مىشود براى تميز زعما و رؤسا ، و براى هر چيزى كه به درد رياستشان مىخورد و محكى مىشود براى تقرب پيروان و مقلدان مرؤس ، و تمايل رؤسا به ايشان ، هم چنان كه در امت امروز خود مىبينيم ، و قبلا هم در بنى اسرائيل ديديم . و ظاهر كفر هم در قرآن همان ستر است ، چه اينكه كفر اصطلاحى باشد ، يا مطلق پوشاندن حق باشد ، كه در برابر مطلق ايمان است . بنا بر اين زينت يافتن زندگى دنيا اختصاصى به كفار اصطلاحى ندارد ، ممكن است