السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

162

تفسير الميزان ( فارسي )

گذشته جريان داشته روبرو خواهيد شد ، و آنچه در آن امتها جريان يافته مو به مو در اين امت جريان خواهد يافت ، بطورى كه نه شما از آن سنتها منحرف مىشويد ، و نه آن سنتها كه در بنى اسرائيل بود شما را ناديده مىگيرد . « 1 » از اينهم كه بگذريم اين قضايايى كه ائمه اهل بيت ع خبر داده‌اند جزء ملاحم و اخبار غيبى مربوط به آخر الزمان است ، و راويانى آنها را آورده‌اند كه مربوطند به قرنها قبل از اين ، و كتبشان از زمان تاليف تا كنون محفوظ مانده ، و نسخه آنها دست نخورده ، و ما تا كنون به چشم خود ديده‌ايم پاره اى از آنچه آن حضرات پيشگويى كردند بدون كم و زياد به وقوع پيوست ، قهرا بايد نسبت به بقيه آنها نيز اعتماد كنيم ، و به صحت همه آنها ايمان داشته باشيم . حال به آغاز سخن برگرديم ، كه مىگفتيم : يك آيه گاهى تفسير مىشود به روز قيامت ، و گاهى به رجعت ، و گاهى به روزگار ظهور مهدى ع ، اينك مىگوئيم : آنچه از كلام خداى تعالى در باره قيامت و اوصاف آن به دست مىآيد ، اين است كه قيامت روزى است كه هيچ سببى از اسباب ، و هيچ كارى و شغلى از خداى سبحان پوشيده نيست ، روزى است كه تمامى اوهام از بين مىرود ، و آيات خدا در كمال ظهور ظاهر مىشود ، و در سراسر آيات قرآنى و روايات هيچ دليلى به چشم نمىخورد كه دلالت كند بر اينكه در آن روز عالم جسمانى به كلى از بين مىرود ، بلكه بر عكس ادله اى به چشم مىخورد كه بر خلاف اين معنا دلالت دارد ، چيزى كه هست اين معنا استفاده مىشود كه در آن روز بشر يعنى اين نسلى كه خداى تعالى از يك مرد و زن به نام آدم و همسرش پديد آورده قبل از قيامت از روى زمين منقرض مىشود . و خلاصه ميان نشاه دنيا و نشاه قيامت مزاحمت و مناقضتى نيست تا وقتى قيامت بيايد دنيا به كلى از بين برود ، هم چنان كه ميان برزخ كه هم اكنون اموات در آن عالمند ، با عالم دنيا مزاحمتى نيست و دنيا هم مزاحمتى با آن عالم ندارد ، هم چنان كه از آيه : « تَاللَّه لَقَدْ أَرْسَلْنا إِلى أُمَمٍ مِنْ قَبْلِكَ فَزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطانُ أَعْمالَهُمْ فَهُوَ وَلِيُّهُمُ الْيَوْمَ ، وَلَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ » . « 2 » اين نبودن

--> ( 1 ) بحار الانوار ج 53 ص 127 ( 2 ) به خدا سوگند كه ما به سوى امتهاى گذشته كه قبل از تو بودند رسولانى فرستاديم ، ولى شيطان اعمال ايشان را در نظرشان زينت داد ، و در نتيجه شيطان در امروز هم سرپرست ايشان شد ، و ايشان عذابى دردناك دارند . « سوره نحل آيه 63 »