السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

12

تفسير الميزان ( فارسي )

* ( ( كُتِبَ عَلَيْكُمُ ) ) * الخ ، و نيز * ( ( أَيَّاماً مَعْدُوداتٍ ) ) * الخ ، و معناى مجموع آن چنين مىشود : روزه بر شما واجب شده ، و نيز عدد معينى در آن رعايت شده ، و همانطور كه از اصل روزه رفع يد نمىشود ، از عدد آن نيز صرفنظر نمىشود ، پس اگر در ايام رمضان عارضه اى چون مرض و سفر پيش آيد كه حكم وجوب روزه را در آن ايام معدوده يعنى ايام رمضان بردارد از اين ايام معدوده صرفنظر نمىشود ، و بايد به همان عدد در ساير روزها روزه گرفت ، و اين همان حقيقتى است كه آيه سوم * ( ( وَلِتُكْمِلُوا الْعِدَّةَ ) ) * الخ متعرض است ، پس جمله : * ( ( أَيَّاماً مَعْدُوداتٍ ) ) * الخ همانطور كه به بيان گذشته معناى تحقير و ناچيز بودن ايام را افاده مىكند ، اين معنا را هم افاده مىكند ، كه همين عدد ناچيز ركنى است كه در غرض و حكم روزه ماخوذ شده است . كلمه ( مرض ) به معناى خلاف صحت و سلامتى است و كلمه ( سفر ) از ماده ( س - ف - ر ) گرفته شده ، كه به معناى كشف است و گويا سفر را از اين جهت سفر مىخوانند كه مسافر براى بيرون شدن از وطن از خانه اش منكشف و ظاهر مىشود ، و گويا اينكه فرمود : * ( ( أَوْ عَلى سَفَرٍ ) ) * و مانند كلمه ( مريضا ) نفرمود ( مسافرا ) ، براى اشاره به اين معنا بوده كه آن مسافرى روزه‌اش شكسته مىشود كه در حال حاضر مسافر باشد ، نه در گذشته ، ( مثل كسى كه در سفر ده روز در محلى اقامت كرده است ، كه چنين كسى قبلا مسافر بوده ، و فعلا مقيم است ، و روزه‌اش صحيح است ) و نه در آينده ( مثل كسى كه مىخواهد بعد از ظهر حركت كند كه چنين كسى روزه آن روزش صحيح است ) . بيشتر دانشمندان و علماى اهل سنت گفته‌اند : از آيه : * ( « فَمَنْ كانَ مِنْكُمْ مَرِيضاً أَوْ عَلى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ » ) * الخ ، استفاده مىشود كه مسافر مىتواند روزه نگيرد ، نه اينكه روزه گرفتن برايش حرام است ، پس مريض و مسافر ، هم مىتوانند روزه بگيرند ، و هم اينكه افطار نموده به همان عدد از روزهاى ديگر سال روزه بگيرند . ليكن اين حرف صحيح نيست ، زيرا گفتيم ظاهر جمله : * ( ( فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ ) ) * ( كسى كه مريض و مسافر باشد بايد چند روزى در ايام ديگر سال روزه بگيرد ) عزيمت است ، نه رخصت ، يعنى از ظاهر آن بر مىآيد كه مريض و مسافر نبايد در رمضان روزه بگيرند ، و اين معنا از ائمه اهل بيت ع نيز روايت شده ، و مذهب جمعى از صحابه از قبيل عبد الرحمن بن عوف ، و عمر بن خطاب ، و عبد اللَّه بن عمر ، و ابى هريرة ، و عروة بن زبير ، نيز همين است ، پس جمله نامبرده حجتى است عليه علماى نامبرده از اهل سنت . ايشان براى توجيه نظريه خود چيزى در آيه تقدير گرفته گفته‌اند ، تقديرش « فمن كان مريضا او على سفر فافطر فعدة من ايام اخر » است ، يعنى هر كس مريض يا مسافر باشد ، و به همين جهت افطار كرده باشد به همان عدد از روزهاى ديگر روزه بگيرد .