پس از نظر لغت هيچ دليلى نيست كه بگوئيم تطوع مختص بامثال دستورات مستحبى است مگر آنكه همان عنايت عرفى اين اختصاص را ايجاب كند . ( * ( إِنَّ الصَّفا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعائِرِ اللَّه ) * تا كلمه * ( يَطَّوَّفَ بِهِما ) * ) ، اين آيه اشاره دارد به اينكه صفا و مروه دو محل است كه به علامت الهى نشاندار شده و آن علامت ، بندگان خداى را بسوى خدا دلالت مىكند و خدا را بيادشان مىآورد و از اينكه صفا و مروه را در مقابل همه موجودات اختصاص داده به اينكه از شعايرند با اينكه تمامى موجودات آدمى را بسوى آفريدگارش دلالت مىكند ، فهميده مىشود كه مراد از شعائر ، شعائر و آيتها و نشانه هاى تكوينى نيست كه تمامى موجودات آن را دارند بلكه خداى تعالى آن دو را شعائر قرار داده و معبد خود كرده ، تا بندگانش در آن موضع وى را عبادت كنند ، در نتيجه دو موضع نامبرده علاوه بر آن دلالتى كه همه كائنات دارند ، به دلالت خاصى بندگان را به ياد خدا مىاندازد ، پس شعيره بودن صفا و مروه خود دلالت دارد بر اينكه خدا براى اين دو موضع عبادت خاصى مقرر كرده است . و اينكه جمله : * ( ( فَمَنْ حَجَّ الْبَيْتَ أَوِ اعْتَمَرَ فَلا جُناحَ عَلَيْه أَنْ يَطَّوَّفَ بِهِما ) ) * ، بخاطر ( فايى ) كه بر سر آن است نتيجه شعيره بودن اين دو مكان قرار داده شده ، باز براى همين است كه اصل تشريع سعى ميانه آن دو را برساند ، نه اينكه بخواهد بفرمايد : ( سعى بين صفا و مروه مستحبّ است ) . چون اگر مراد اين بود كه بفرمايد سعى مستحبّ است نه واجب ، جا داشت بفرمايد ( سعى ميانه صفا و مروه كار خوبى است ، و خلاصه خوبيهاى آن را بشمارد ) ، نه اينكه بفرمايد سعى ميانه آن دو جائز است و مذمتى ندارد . چون حاصل معناى آيه اين است كه از آنجا كه صفا و مروه دو معبد از معابد خداست و ضررى ندارد كه شما خدا را در اين دو معبد عبادت كنيد ، و اين گونه حرف زدن لسان اصل تشريع است نه افاده اينكه اين كار مستحبّ است ، و گر نه مناسبتر آن بود كه بفرمايد صفا و مروه از آنجا كه دو شعيره از شعائر خداست ، خدا دوست ميدارد بندگانش ميانه آن دو محل را سعى كنند ، ( و اين خود روشن است ) و تعبير به امثال اين عبارات كه به تنهايى وجوب را نمىرساند ، در مقام تشريع در قرآن شايع است ، مثل اينكه در تشريع جهاد فرموده : ( ذلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ ، اين عملتان براى شما خير است ) « 1 » و در تشريع روزه فرموده : ( وَأَنْ تَصُومُوا خَيْرٌ لَكُمْ ، و اينكه روزه بگيريد برايتان بهتر است ) ، « 2 » و در شكسته شدن نماز در سفر فرموده : ( فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُناحٌ أَنْ تَقْصُرُوا مِنَ الصَّلاةِ ، پس اينكه در سفر نماز را كوتاه بخوانيد انحرافى از شما نيست ) « 3 »

--> 1 - سوره بقره آيه 54 2 - بقره 184 3 - نساء 101