بلكه در دم مرگ مؤمن ، رسول خدا ( ص ) و على و فاطمه و حسن و حسين ع ، در حالى كه ملائكه مقرب خداى عز و جل ايشان را همراهى مىكنند ، به بالينش حاضر ميشوند ، اگر خداى تعالى زبانش را به شهادت بر توحيد او و نبوت رسول خدا ( ص ) و ولايت اهل بيت آن جناب ، باز كرد كه بر اين معانى شهادت ميدهد ، و رسول خدا ( ص ) و على و فاطمه و حسن و حسين ع و ملائكه مقرب خدا با ايشان گواه ميشوند و اگر زبانش بند آمده باشد ، خداى تعالى رسول گرامى خود را به اين خصيصه اختصاص داده كه از ايمان درونى هر كس آگاه است ، و لذا بايمان درونى مؤمن گواهى ميدهد و على و فاطمه و حسن و حسين - كه بر همگى آنان بهترين سلام باد - و نيز ملائكه اى كه حضور دارند ، شهادت رسول خدا ( ص ) را گواهى مىكنند . و اين مؤمن وقتى روحش گرفته مىشود ، او را بسوى بهشت مىبرند ، البته با بدنى و صورتى نظير صورتى كه در دنيا داشت ، و مؤمنين در آنجا ميخورند و مىنوشند ، بطورى كه اگر كسى از آشنايانشان از دنيا به نزدشان بيايد ، ايشان را مىشناسد ، چون گفتيم به همان صورتى هستند كه در دنيا بودند . « 1 » و در كتاب محاسن « 2 » از حماد بن عثمان از امام صادق ( ع ) روايت كرده كه گفت : سخن از ارواح مؤمنين بميان آمد ، آن جناب فرمود : يكديگر را ديدار مىكنند ، من از در تعجب پرسيدم : ديدار مىكنند ؟ فرمود : آرى ، از يكديگر احوال مىپرسند و يكديگر را مىشناسند ، حتى وقتى تو يكى از ايشان را ببينى مىگويى : اين فلانى است . و در كافى از امام صادق ( ع ) روايت كرده كه فرمود : مؤمن بديدار بازماندگان خود مىآيد ، و از زندگى آنان تنها آنچه مايه خرسندى است مىبيند و آنچه مايه نگرانى است از نظر او پوشيده ميدارند و كافر هم به زيارت بازمانده خود مىآيد ، ولى او تنها ناگواريها را مىبيند و اما خوشىها و آنچه محبوب او است از نظرش پوشيده ميدارند آن گاه اضافه فرمود : كه بعضى از اموات در همه جمعه ها به ديدار اهل خود مىآيند و بعضى ديگر به قدر عملى كه دارند . « 3 » و در كافى از امام صادق ( ع ) روايت كرده كه فرمود : ارواح اموات ، مانند اجساد ، بدن دارند و در درختى از بهشت جاى دارند ، يكديگر را مىشناسند و حال يكديگر را مىپرسند و چون روحى تازه از راه برسد ، به يكديگر ميگويند : فعلا مزاحمش نشويد كه از هول عظيمى در آمده ( بگذاريد كمى استراحت كند ) ، آن گاه از او ميپرسند : فلانى چه كرد ؟ و فلانى چه شد ؟ اگر در پاسخ بگويد او در دنيا زنده بود كه من آمدم ، به انتظارش مىنشينند ، و اگر بگويد او مدتى است از دنيا

--> 1 - امالى الشيخ ج 2 ص 33 2 - محاسن برقى ص 178 حديث 164 3 - فروع كافى ج 3 ص 230 حديث 1