افاده مىكند ، از آن جمله اين آيه است : ( اللَّه يَتَوَفَّى الأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَالَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنامِها فَيُمْسِكُ الَّتِي قَضى عَلَيْهَا الْمَوْتَ ، وَيُرْسِلُ الأُخْرى ، خدا است آن كسى كه جانها را در دم مرگ و هم از كسانى كه نمرده‌اند ولى به خواب رفته‌اند مىگيرد ، آن گاه آنكه قضاى مرگش رانده شده نگه ميدارد و ديگران را رها مىكند ) . « 1 » چون كلمه ( توفى ) و ( استيفاء ) به معناى گرفتن حق به تمام و كمال است و مضمون اين آيه ، از گرفتن و نگه داشتن و رها كردن ، ظاهرا اين است كه ميان نفس و بدن دوئيت و فرق است . و باز از آن جمله اين آيه است : ( وَقالُوا أإِذا ضَلَلْنا فِي الأَرْضِ أإِنَّا لَفِي خَلْقٍ جَدِيدٍ ؟ بَلْ هُمْ بِلِقاءِ رَبِّهِمْ كافِرُونَ قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ ، ثُمَّ إِلى رَبِّكُمْ تُرْجَعُونَ ، و گفتند آيا بعد از آنكه در زمين گم شديم ، دوباره به خلقت جديدى در مىآئيم ؟ اين سخن از ايشان صرف استبعاد است ، و دليلى بر آن ندارند ، بلكه علت آنست كه ايمانى به ديدار پروردگارشان ندارند ، بگو در دم مرگ آن فرشته مرگى كه موكل بر شما است شما را به تمام و كمال مىگيرد و سپس بسوى پروردگارتان بر مىگرديد ) . كه خداى سبحان يكى از شبهه هاى كفار منكر معاد را ذكر مىكند ، و آن اين است كه آيا بعد از مردن و جدايى اجزاء بدن ( از آب و خاك و معدنيهايش ) و جدايى اعضاى آن ، از دست و پا و چشم و گوشش و نابودى همان اجزاء عضويش و دگرگون شدن صورتها و گم گشتن در زمين ، بطورى كه ديگر هيچ با شعورى نتواند خاك ما را از خاك ديگران تشخيص دهد ، دوباره خلقت جديدى به خود مىگيريم ؟ و اين شبهه هيچ اساسى به غير استبعاد ندارد ، و خداى تعالى پاسخ آن را به رسول گراميش ياد ميدهد و مىفرمايد بگو شما بعد از مردن گم نميشويد و اجزاء شما ناپديد و در هم و برهم نمىگردد ، چون فرشته اى كه موكل به شما است ، شما را به تمامى و كمال تحويل مىگيرد و نمىگذارد گم شويد ، بلكه در قبضه و حفاظت او هستيد ، آنچه از شما گم و درهم و برهم مىشود ، بدنهاى شما است نه نفس شما و يا به گونه آن كسى كه يك عمر مىگفت ( من ) ، و به او مىگفتند ( تو ) . و از جمله آنها اين آيه است : ( وَنَفَخَ فِيه مِنْ رُوحِه ، و خدا از روح خود در او دميد ) « 3 » كه در ضمن آيات مربوطه به خلقت انسان است آن گاه در آيه ( يَسْئَلُونَكَ عَنِ الرُّوحِ ، قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي ، از تو از روح مىپرسند ، بگو روح از امر پروردگار من است ) « 4 » بيان مىكند كه روح از جنس

--> 1 - سوره زمر آيه 42 2 - سوره سجده آيه 10 - 11 3 - سوره سجده آيه 9 4 - سوره اسراء آيه 85