سزاوارتر است به اينكه مردم پيرويش كنند ؟ و يا آن كس كه خود محتاج بهدايت ديگرانست ، تا هدايتش نكنند راه را پيدا نميكند ؟ ) « 1 » توضيح اينكه در اين آيه ميانه هادى بسوى حق ، و بين كسى كه تا ديگران هدايتش نكنند راه را پيدا نميكند ، مقابله انداخته ، و اين مقابله اقتضاء دارد كه هادى بسوى حق كسى باشد كه چون دومى محتاج به هدايت ديگران نباشد ، بلكه خودش راه را پيدا كند ، و نيز اين مقابله اقتضاء مىكند ، كه دومى نيز مشخصات اولى را نداشته باشد ، يعنى هادى بسوى حق نباشد . از اين دو استفاده دو نتيجه عايد مىشود : اول اينكه امام بايد معصوم از هر ضلالت و گناهى باشد ، و گر نه مهتدى بنفس نخواهد بود ، بلكه محتاج بهدايت غير خواهد بود ، و آيه شريفه از مشخصات امام اين را بيان كرد : كه او محتاج بهدايت احدى نيست ، پس امام معصوم است ، هم چنان كه در سابق نيز اين نكته را گفتيم . آيه شريفه ( وَجَعَلْناهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنا ، وَأَوْحَيْنا إِلَيْهِمْ فِعْلَ الْخَيْراتِ ، وَإِقامَ الصَّلاةِ ، وَإِيتاءَ الزَّكاةِ ، وَكانُوا لَنا عابِدِينَ ، ايشان را امامان كرديم ، كه به امر ما هدايت كنند ، و بايشان وحى كرديم فعل خيرات و اقامه نماز و دادن زكات را ، و ايشان همواره پرستندگان مايند ) . « 2 » نيز بر اين معنا دلالت دارد ، چون مىفهماند عمل امام هر چه باشد خيراتى است كه خودش بسوى آنها هدايت شده ، نه بهدايت ديگران ، بلكه بهدايت خود ، و بتأييد الهى ، و تسديد ربانى ، چون در آيه نمىفرمايد : ( و اوحينا اليهم ان افعلوا الخيرات ، ما بايشان وحى كرديم كه خيرات را انجام دهيد ) ، بلكه فرموده : ( فِعْلَ الْخَيْراتِ ) را بايشان وحى كرديم و ميانه اين دو تعبير فرقى است روشن ، زيرا در اولى مىفهماند كه امامان آنچه ميكنند خيرات است ، و موجى باطنى و تاييد آسمانى است ، و اما در وحى اين دلالت نيست ، يعنى نمىفهماند كه اين خيرات از امامان تحقق هم يافته ، تنها ميفرمايد : ما بايشان گفته‌ايم كار خوب كنند ، و اما كار خوب ميكنند يا نميكنند نسبت بان ساكت است و در تعبير دومى فرقى ميانه امام و مردم عادى نيست چون خدا به همه بندگانش دستور داده كه كار خوب كنند - البته بعضى ميكنند و بعضى نمىكنند ، ولى تعبير اولى مىرساند كه اين دستور را انجام هم داده‌اند ، و جز خيرات چيزى از ايشان سر نميزند . دوم اينكه عكس نتيجه اول نيز بدست مىآيد ، و آن اينست كه هر كس معصوم نباشد ، او امام و هادى بسوى حق نخواهد بود . با اين بيان روشن گرديد كه مراد به كلمه ( ظالمين ) در آيه مورد بحث ( كه ابراهيم درخواست

--> 1 - سوره يونس آيه 35 2 - سوره انبياء آيه 73