السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
405
تفسير الميزان ( فارسي )
بركات او شامل حال شما اهل بيت است و او حميد و مجيد است ) . « 1 » بطورى كه ملاحظه مىكنيد از سراپاى سخنان ابراهيم و همسرش نوميدى مىبارد ، و به همين جهت ملائكه در مقابل ، سخنانى ميگويند كه تسلى خاطر آنان باشد ، و دلخوششان سازد ، پس ابراهيم و خانواده اش اطلاعى نداشتند كه به زودى صاحب فرزند مىشوند و با اين حال وقتى مىبينيم بعد از شنيدن اين مژده كه خدا او را به مقام امامت ترفيع مىدهد ، تقاضا مىكند كه اين مقام را به بعضى از ذريه من روزى فرما ، مىفهميم كه او در حال گفتن اين تقاضا داراى فرزند بوده ، چون سخن ، سخن كسى است كه خود را داراى فرزند ميداند و اگر كسى كمترين آشنايى به ادب كلام داشته باشد ، آن هم پيامبرى چون ابراهيم خليل ، آن هم در خطاب به پروردگار جليل خود ، هرگز به خود اجازه نمىدهد كه با اين كه نه فرزند داشته و نه اطلاعى از فرزند دار شدنش داشته اينطور سخن بگويد . و تازه اگر چنين سخنى را از آن جناب احتمال دهيم ، بايد مىگفت : ( و من ذريتى ، ان رزقتنى ذرية ، پروردگارا از ذريهام نيز ، اگر ذريه اى روزيم كردى ، امام قرار بده ) يا عبارتى ديگر كه اين قيد و شرط را برساند ، پس معلوم مىشود اين درخواست از آن جناب در اواخر عمرش و بعد از بشارت بوده است . علاوه بر اينكه جمله : ( و چون ابراهيم را پروردگارش آزمايشها نموده و او در همه آنها پيروز گرديد ، و بدين جهت پروردگارش گفت : من تو را امام خواهم كرد ) الخ ، دلالت دارد كه اين امامت كه خدا به او بخشيد ، بعد از امتحانهايى بوده كه خدا از او كرد و معلوم است كه اين امتحانات همان انواع بلاهايى بوده كه در زندگى بدان مبتلا شده ، و قرآن كريم بانها تصريح كرده كه روشنترين آن امتحانها و بلاها ، داستان سر بريدن از فرزندش اسماعيل بوده ، مىفرمايد : ( قالَ يا بُنَيَّ إِنِّي أَرى فِي الْمَنامِ أَنِّي أَذْبَحُكَ ، تا آنجا كه مىفرمايد : إِنَّ هذا لَهُوَ الْبَلاءُ الْمُبِينُ ، پسرم در خواب مىبينم كه من بدست خودم ترا ذبح مىكنم - تا آنجا كه مىفرمايد - بدرستى كه اين بلائى است آشكارا ) « 2 » و اين قضيه در دوران پيرى آن جناب اتفاق افتاده ، هم چنان كه قرآن در حكايت از آن ميفرمايد : ( الْحَمْدُ لِلَّه الَّذِي وَهَبَ لِي عَلَى الْكِبَرِ ، إِسْماعِيلَ وَإِسْحاقَ ، إِنَّ رَبِّي لَسَمِيعُ الدُّعاءِ ، شكر خداى را كه در سر پيرى اسماعيل و اسحاق را به من ارزانى داشت ، آرى پروردگار من شنوا و داناى بحاجت است ، ) « 3 »
--> 1 - هود - 73 2 - صافات 101 و 106 3 - ابراهيم - 39