كرامت سابقىها نسبت به لاحقىها دارد ، پس جمله : ( وَاتَّبَعَتْهُمْ ذُرِّيَّتُهُمْ بِإِيمانٍ ) الخ ، قرينه است بر اينكه منظور از جمله ( الذين آمنوا ) اشخاص خاصى است و آن اشخاص عبارتند از سابقون اولون ، يعنى طبقه اول مسلمانان از مهاجر و انصار ، كه در عهد رسول خدا ( ص ) و در روزگار عسرت اسلام بآنجناب ايمان آوردند . و بنا بر اين كلمه : ( الذين آمنوا ) كلمه آبرومند و محترمانه ايست ، كه همه جا منظور از آن اين طبقه‌اند ، كه آيه : ( لِلْفُقَراءِ الْمُهاجِرِينَ ، - تا جمله وَالَّذِينَ تَبَوَّؤُا الدَّارَ و الايمان من قبلهم - تا جمله - وَالَّذِينَ جاؤُ مِنْ بَعْدِهِمْ يَقُولُونَ رَبَّنَا اغْفِرْ لَنا وَلإِخْوانِنَا الَّذِينَ سَبَقُونا بِالإِيمانِ ، وَلا تَجْعَلْ فِي قُلُوبِنا غِلًّا لِلَّذِينَ آمَنُوا ، رَبَّنا إِنَّكَ رَؤُفٌ رَحِيمٌ ، و آنان كه بعد از ايشان مىآيند ميگويند : پروردگارا ما را بيامرز ، و همچنين برادران ما را ، كه از ما بسوى ايمان سبقت گرفتند ، و خدايا در دل ما كينه اى از مؤمنين قرار مده ، پروردگارا تو خود رئوف و رحيمى ) « 1 » نيز به اين اشاره دارد . چون اگر مصداق جمله ( الذين آمنوا ) ، عين مصداق جمله ( الَّذِينَ سَبَقُونا بِالإِيمانِ ) باشد ، جا داشت بفرمايد : ( و لا تجعل فى قلوبنا غلا لهم ، خدايا در دل ما كينه اى از ايشان قرار مده ) ، ولى اينطور نفرمود ، و بجاى ضمير ، اسم ظاهر ( الَّذِينَ سَبَقُونا ) را آورد ، تا به سبقت و شرافت آنان اشاره كند ، و گر نه اين تغيير سياق بى وجه بود . و نيز از جمله آياتى كه بگفتار ما اشاره دارد ، آيه : ( مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّه ، وَالَّذِينَ مَعَه أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ ، رُحَماءُ بَيْنَهُمْ ، تَراهُمْ رُكَّعاً سُجَّداً ، يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِنَ اللَّه وَرِضْواناً ، تا جمله - وَعَدَ اللَّه الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحاتِ مِنْهُمْ ، مَغْفِرَةً وَأَجْراً عَظِيماً ، محمد رسول خدا ( ص ) ، و آنان كه با او هستند ، عليه كفار سر سخت ، و در بين خود مهربانند ، مىبينى ايشان را كه همواره در ركوع و سجودند ، و در پى تحصيل فضلى و رضوانى از خدا هستند ، تا جمله خدا از ميان كسانى كه ايمان آورده‌اند ، آن عده را كه اعمال صالح كرده‌اند ، وعده آمرزش و اجرى عظيم داده است ) « 2 » ، مىباشد ، چون با آوردن كلمه ( معه - با او ) فهمانده است كه همه اين فضيلتها خاص مسلمانان دست اول است . پس از آنچه گذشت اين معنا بدست آمد ، كه كلمه ( الذين آمنوا ) كلمه تشريف و مخصوص بسابقين اولين از مؤمنين است ، و بعيد نيست كه نظير اين كلام در جمله ( الذين كفروا ) نيز جريان يابد ، يعنى بگوئيم هر جا اين جمله آمده مراد از آن خصوص كفار دست اول است كه برسولخدا ( ص ) كفر ورزيدند ، چون مشركين مكه ، و امثال آنان ، هم چنان كه آيه : ( إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا سَواءٌ عَلَيْهِمْ أأَنْذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنْذِرْهُمْ لا يُؤْمِنُونَ ) نيز بدان اشعار دارد . « 3 »

--> 1 - سوره حشر آيه 10 2 - سوره فتح آيه 29 3 - سوره بقره آيه 6