هر امت ديگرى از انقياد در برابر حق بودند ، هم چنان كه كفار عرب هم كه پيامبر اسلام گرفتار آنان شد ، دست كمى از بنى اسرائيل نداشتند ، و لجاجت و خصومت با حق را بجايى رساندند كه آيه : ( إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا سَواءٌ عَلَيْهِمْ أأَنْذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنْذِرْهُمْ لا يُؤْمِنُونَ ، كسانى كه كفر ورزيدند ، چه انذارشان بكنى ، و چه نكنى ايمان نمىآورند ) « 1 » در حقشان نازل شد و هيچ قساوت و جفا ، و هيچ رذيله ديگر از رذائل ، كه قرآن براى بنى اسرائيل ذكر مىكند ، نيست ، مگر آنكه در كفار عرب نيز وجود داشت ، و بهر حال اگر در قصه هاى بنى اسرائيل كه در قرآن آمده دقت كنى ، و در آنها باريك شوى ، و باسرار خلقيات آنان پى ببرى ، خواهى ديد كه مردمى فرو رفته در ماديات بودند ، و جز لذائذ مادى ، و صورى ، چيزى ديگرى سرشان نميشده ، امتى بوده‌اند كه جز در برابر لذات و كمالات مادى تسليم نميشدند ، و به هيچ حقيقت از حقائق ما وراء حس ايمان نمىآوردند ، هم چنان كه امروز هم همينطورند . و همين خوى ، باعث شده كه عقل و اراده شان در تحت فرمان و انقياد حس و ماده قرار گيرد ، و جز آنچه را كه حس و ماده تجويز كند ، جائز ندانند ، و به غير آن را اراده نكنند ، و باز همين انقياد در برابر حس ، باعث شده كه هيچ سخنى را نپذيرند ، مگر آنكه حس آن را تصديق كند ، و اگر دست حس بتصديق و تكذيب آن نرسيد ، آن را نپذيرند ، هر چند كه حق باشد . و باز اين تسليم شدنشان در برابر محسوسات ، باعث شده كه هر چه را ماده پرستى صحيح بداند ، و بزرگان يعنى آنها كه ماديات بيشتر دارند ، آن را نيكو بشمارند ، قبول كنند ، هر چند كه حق نباشد ، نتيجه اين پستى و كوتاه فكريشان هم اين شد : كه در گفتار و كردار خود دچار تناقض شوند ، مثلا مىبينيم كه از يك سو در غير محسوسات دنباله روى ديگران را تقليد كوركورانه خوانده ، مذمت مىكنند ، هر چند كه عمل عمل صحيح و سزاوارى باشد ، و از سوى ديگر همين دنباله روى را اگر در امور محسوس و مادى و سازگار با هوسرانيهايشان باشد ، مىستايند ، هر چند كه عمل عملى زشت و خلاف باشد . يكى از عواملى كه اين روحيه را در يهود تقويت كرد ، زندگى طولانى آنان در مصر ، و در زير سلطه مصريان است ، كه در اين مدت طولانى ايشان را ذليل و خوار كردند ، و برده خود گرفته ، شكنجه دادند و بدترين عذابها را چشاندند ، فرزندانشان را مىكشتند ، و زنانشان را زنده نگه ميداشتند ، كه همين خود عذابى دردناك بود ، كه خدا بدان مبتلاشان كرده بود . و همين وضع باعث شد ، جنس يهود سرسخت بار بيايند ، و در برابر دستورات انبيايشان انقياد نداشته ، گوش بفرامين علماى ربانى خود ندهند ، با اينكه آن دستورات و اين فرامين ، همه بسود معاش و معادشان بود ، ( براى اينكه كاملا بگفته ما واقف شويد ، مواقف آنان با موسى

--> 1 - سوره بقره آيه 6