السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

296

تفسير الميزان ( فارسي )

دمشق قرار دارد ، اين قبه نماز خانه صابئين بوده ، يونانيها و روميها هم بدين ايشان بوده‌اند ، و بعدها اين قبه و جامع بدست يهوديان افتاد ، و آنجا را كنيسه خود كردند ، و بعد مسيحيان بر يهوديان غالب شده ، آنجا را كليساى خود قرار دادند ، تا آنكه اسلام آمد ، و مردم دمشق مسلمان شدند ، و آن بنا را مسجد خود كردند . صابئىها ، هيكلها ، و بتهايى بنامهاى آفتاب ، داشتند ، كه بنا بگفته ابو معشر بلخى در كتابش كه در باره معابد روى زمين نوشته ، هر يك از آن بتها شكل خاصى داشته‌اند ، مانند هيكل بعلبك ، كه بت آفتاب بوده ، و هيكل قران كه بت ماه بوده ، و ساختمانش به شكل طيلسان ( نوعى از لباس ) كرده‌اند ، و در نزديكيش دهى است بنام سلمسين ، كه نام قديمش صنم مسين ( بت قمر ) بوده ، و نيز دهى ديگر است ، بنام ترع عوز ، يعنى دروازه زهره كه ميگويند : كعبه و بتهاى آنجا نيز از آن صابئيها بوده ، و بتپرستان آن ناحيه ، از صابئين بوده‌اند ، ولات ، كه يكى از بتهاى كعبه است ، بنام زحل است ، و عزى كه بتى ديگر بوده ، به معناى زهره است ، و صابئين انبياء بسيارى داشته‌اند كه بيشترشان فلاسفه يونان بوده‌اند ، مانند هرمس مصرى ، و اغثاذيمون و واليس ، و فيثاغورث ، و بابا سوار ، جد مادرى افلاطون ، و امثال ايشان . بعضى ديگر از طوائف صابئىها ، كسانى بوده‌اند كه ماهى را حرام ميدانسته‌اند از ترس اينكه مبادا كف باشد و نيز جوجه را ، چون هميشه حالت بت دارد و نيز سير را حرام ميدانستند ، براى اينكه صداع مىآورد ، و خون را ميسوزاند ، و يا منى را ميسوزاند با اينكه قوام عالم بوجود منى است ، باقلاء را هم حرام ميدانستند ، براى اينكه بذهن غلظت داده ، فاسدش مىكند ، ديگر اينكه اولين باريكه باقلاء روئيده شد ، در جمجمه يك انسان مرده روئيده شد . و صابئين سه تا نماز واجب دارند ، اولش هشت ركعت در هنگام طلوع آفتاب . و دومش پنج ركعت در هنگام عبور آفتاب از وسط آسمان ، كه همان هنگام ظهر است ، و در هر ركعت از نمازهاشان سه سجده هست ، البته اين نماز واجب است ، و گر نه در ساعت دوم از روز هم نمازى مستحبى دارند ، و همچنين در ساعت نه از روز . سومش نمازيست كه در سه ساعت از شب گذشته ميخوانند ، و صابئىها نماز را با طهارت و وضوء بجا مىآورند ، و از جنابت غسل مىكنند ، ولى ختنه را واجب نميدانند ، چون معتقدند : چنين دستورى نرسيده ، و بيشتر احكامشان در مسئله ازدواج ، و حدود ، مانند احكام مسلمين است ، و در مسئله مس ميت ، و امثال آن ، احكامى نظير احكام تورات دارند . صابئىها قربانيانى براى ستارگان ، و بتها ، و هيكلهاى آنها دارند ، و ذبيحه آنان را بايد كاهنان ، و فاتنان ايشان سر ببرند ، كه از اين عمل تفالى دارند و ميگويند : كاهن به اين وسيله ميتواند