امضاء كرد ، و كشتن بعض را كشتن كل به حساب آورده ، توبه را بر آنان نازل كرد ، * ( ( فَتابَ عَلَيْكُمْ ) ) * الخ . * ( ( رِجْزاً مِنَ السَّماءِ ) ) * رجز به معناى عذابست . * ( ( وَلا تَعْثَوْا ) ) * الخ ، كلمه عيث ، و عثى ، هر دو به معناى شديدترين فساد است . * ( ( وَقِثَّائِها وَفُومِها ) ) * الخ ، قثاء خيار ، و فوم سير ، و يا گندم است . * ( ( وَباؤُ بِغَضَبٍ ) ) * يعنى برگشتند . * ( ( ذلِكَ بِأَنَّهُمْ كانُوا يَكْفُرُونَ ) ) * الخ ، اين جمله تعليل مطالب قبل است . * ( ( ذلِكَ بِما عَصَوْا ) ) * الخ ، اين نيز تعليل آن تعليل است ، در نتيجه نافرمانى و مداومت آنان در تجاوز ، علت كفرشان بآيات خدا و پيغمبركشى شد ، هم چنان كه در جاى ديگر عاقبت نافرمانى را كفر دانسته ، و فرموده : ( ثُمَّ كانَ عاقِبَةَ الَّذِينَ أَساؤُا السُّواى ، أَنْ كَذَّبُوا بِآياتِ اللَّه ، وَكانُوا بِها يَسْتَهْزِؤُنَ ، پس عاقبت آنها كه بدى مىكردند ، اين شد كه بآيات خدا تكذيب نموده آنها را استهزاء كنند ) ، « 1 » و در تعليل دوم كه تعليل به معصيت است ، وجهى است كه در بحث بعدى خواهد آمد انشاء اللَّه تعالى . بحث روايتى در تفسير عياشى « 2 » ، در ذيل آيه * ( ( وَإِذْ واعَدْنا مُوسى أَرْبَعِينَ لَيْلَةً ) ) * ، از امام ابى جعفر ( ع ) روايت آورده كه فرمود : ( در علم و تقدير خدا گذشته بود ، كه موسى سى روز در ميقات باشد ، و لكن از خدا بدايى حاصل شد ، و ده روز بر آن اضافه كرد ، و در نتيجه ميقات اولى و دومى چهل روز تمام شد . مؤلف : اين روايت بيان قبلى ما را كه گفتيم : چهل روز مجموع دو ميقات است ، تاييد مىكند . و در در منثور « 3 » است ، كه على ( ع ) در ذيل آيه : * ( ( وَإِذْ قالَ مُوسى لِقَوْمِه يا قَوْمِ إِنَّكُمْ ظَلَمْتُمْ أَنْفُسَكُمْ ) ) * الخ ، فرمود : بنى اسرائيل از موسى ( ع ) پرسيدند : توبه ما چيست ؟ فرمود : بجان هم بيفتيد ، و يكدگر را بكشيد ، پس بنى اسرائيل كاردها برداشته ، برادر برادر خود را ، و پدر فرزند خود را بكشت ، و باكى نكرد از اينكه چه كسى در جلو كاردش مىآيد ، تا هفتاد هزار نفر كشته شد ، پس خداى تعالى بموسى وحى كرد : بايشان دستور ده : دست از كشتار بردارند ، كه خدا هم كشته ها را آمرزيد ، و هم از زنده ها درگذشت .

--> 1 - سوره روم آيه 10 2 - تفسير عياشى ج 1 ص 44 ح 46 3 - الدر المنثور ج 1 ص 69