خوب ، وقتى عطاهاى خدا به بندگان با ايمان و صالحش اين باشد ، كه ما فوق تصور و از اندازه و قدر بيرون باشد ، معلوم است كه آنچه برسولش در مقام امتنان عطاء مىكند ، وسيعتر و عظيمتر از اينها خواهد بود ، ( دقت بفرمائيد ) . اين وضع عطاى خداى تعالى است ، و اما ببينيم خوشنودى رسول خدا ( ص ) چه حد و حدودى دارد ، و اين را ميدانيم كه اين خوشنودى غير رضا به قضا ، و قسمت خدا است ، كه در حقيقت برابر با امر خدا است ، چون خدا مالك و غنى على الاطلاق است ، و عبد جز فقر و حاجت چيزى ندارد ، و لذا بايد به آنچه پروردگارش عطا مىكند راضى باشد ، چه كم و چه زياد ، و نيز بايد بان قضايى كه خدا در باره اش مىراند ، خوشنود و راضى باشد ، چه خوب و چه بد ، و وقتى وظيفه هر عبدى اين بود ، رسول خدا ( ص ) به اين وظيفه داناتر ، و عاملتر از هر كس ديگر است ، او نميخواهد مگر آنچه را كه خدا در حقش بخواهد . ] پس رضا در آيه : ( وَلَسَوْفَ يُعْطِيكَ رَبُّكَ فَتَرْضى ) ، اين رضا نيست ، چون گفتيم : رسول خدا ( ص ) از خدا راضى است چه عطا بكند ، و چه نكند ، و در آيه مورد بحث رضايت رسول خدا ( ص ) در مقابل اعطاء خدا قرار گرفته ، و اين معنا را مىرساند : كه خدا اينقدر به تو ميدهد تا راضى شوى ، پس معلوم است اين رضا غير آن است ، نظير اين است كه به فقيرى بگويى : من آن قدر به تو مال مىدهم ، تا بى نياز شوى ، و يا بگرسنه اى بگويى : آن قدر طعامت مىدهم تا سير شوى ، كه در اين گونه موارد رضايت رسول خدا ( ص ) و بى نياز كردن فقير ، و طعام بگرسنه به هيچ حد و اندازه اى مقيد نشده . هم چنان كه مىبينيم نظير چنين اعطاى بى حدى را خداوند بطائفه اى از بندگانش وعده داده ، و فرمود : ( إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا ، وَعَمِلُوا الصَّالِحاتِ ، أُولئِكَ هُمْ خَيْرُ الْبَرِيَّةِ ، جَزاؤُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ ، جَنَّاتُ عَدْنٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الأَنْهارُ ، خالِدِينَ فِيها أَبَداً ، رَضِيَ اللَّه عَنْهُمْ ، وَرَضُوا عَنْه ، ذلِكَ لِمَنْ خَشِيَ رَبَّه ، كسانى كه ايمان آورده ، و عمل صالح كردند ، بهترين خلق خدايند ، پاداششان نزد پروردگارشان عبارتست از بهشتهاى عدن ، كه نهرها از دامنه آنها روانست ، و ايشان ابدا در آن جاويدانند ، خدا از ايشان راضى است ، و ايشان هم از خدا راضى ميشوند ، اين پاداشها براى كسى است كه از پروردگارش در خشيت باشد ) ، « 1 » . كه اين وعده نيز از آنجا كه در مقام امتنان است و وعده اى است خصوصى ، لذا بايد امرى باشد ، ما فوق آنچه كه مؤمنين بطور عموم وعده داده شده‌اند ، و بايد از آن وسيعتر ، و خلاصه بى حساب باشد .

--> 1 - سوره بينه آيه 8