آوردند ، ايشان همان صديقين و شهداء نزد پروردگارشانند ) « 1 » ، كه انشاء اللَّه به زودى بيانش خواهد آمد . 5 - شفاعت به چه چيز تعلق مىگيرد ؟ خواننده عزيز توجه فرمود ، كه شفاعت دو قسم بود ، يكى تكوينى ، كه گفتيم : عبارتست از تاثير هر سببى تكوينى در عالم اسباب ، و يكى تشريعى ، كه گفتيم : مربوط است به ثواب و عقاب ، حال مىگوييم : از اين قسم دوم بعضى در تمامى گناهان از شرك گرفته تا پائينتر از آن اثر مىگذارد ، مانند شفاعت و وساطت توبه ، و ايمان البته توبه و ايمان در دنيا و قبل از قيامت - . و بعضى ديگر در عذاب بعضى از گناهان اثر دارد ، مانند عمل صالح كه واسطه مىشود در محو شدن گناهان ، و اما آن شفاعتى كه مورد نزاع و اختلافست ، يعنى شفاعت انبياء و غير ايشان در روز قيامت ، براى برداشتن عذاب از كسى كه حساب قيامت ، او را مستحق آن كرده ، در گذشته يعنى در تحت عنوان شفاعت در حق چه كسى جريان مىيابد ، گفتيم : كه اين شفاعت مربوط است باهل گناهان كبيره ، از اشخاصى كه متدين بدين حق هستند ، و خدا هم دين آنان را پسنديده است . 6 - شفاعت چه وقت فائده ميبخشد ؟ منظور ما از اين شفاعت ، باز همان شفاعت مورد نزاع است ، شفاعتى كه گفتيم : عذاب روز قيامت را از گنه كاران بر ميدارد ، اما پاسخ از اين سؤال ، اين است كه آيه شريفه : ( كُلُّ نَفْسٍ بِما كَسَبَتْ رَهِينَةٌ ، إِلَّا أَصْحابَ الْيَمِينِ ، فِي جَنَّاتٍ يَتَساءَلُونَ : عَنِ الْمُجْرِمِينَ ، ما سَلَكَكُمْ فِي سَقَرَ ؟ ) « 2 » ، كه ترجمه اش چند صفحه قبل گذشت ، دلالت دارد بر اينكه شفاعت بچه كسانى مىرسد ، و چه كسانى از آن محرومند ، چيزى كه هست بيش از اين هم دلالت ندارد ، كه شفاعت تنها در فك رهن ، و آزادى از دوزخ ، و يا خلود در دوزخ مؤثر است ، و اما در ناراحتىهاى قبل از حساب ، از هول و فزع قيامت ، و ناگواريهاى آن ، هيچ دلالتى نيست بر اينكه شفاعت در آنها هم مؤثر باشد ، بلكه ميتوان گفت : كه آيه دلالت دارد بر اينكه شفاعت تنها در عذاب دوزخ مؤثر است ، و در ناگواريهاى قبل از آن مؤثر نيست . اين نكته را هم بايد دانست كه از آيات نامبرده در سوره مدثر ميتوان استفاده كرد كه سؤال و جوابى كه در آن شده مربوط است به بعد از فصل قضا ، و رسيدگى بحسابها ، بعد از آنكه اهل بهشت جاى خود را در بهشت گرفته ، و اهل دوزخ هم در دوزخ قرار گرفته‌اند ، و در چنين هنگامى

--> 1 - سوره حديد آيه 19 2 - سوره مدثر آيه 42