السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
257
تفسير الميزان ( فارسي )
مع ذلك اهل دوزخ را به كسانى تفسير مىكند كه نمازخوان نبودهاند ، پس معلوم مىشود مراد به نماز در آيه 38 - 48 از سوره مدثر ، توجه به خدا با خضوع بندگى است ، و مراد با طعام مسكين هم ، مطلق انفاق بر محتاجان بخاطر رضاى خداست ، نه اينكه مراد به نماز و زكات ، نماز و زكات معمول در شريعت اسلام باشد . و منظور از جستجوى با جستجوگران ، فرو رفتن در بازىگريهاى زندگى ، و زخارف فريبنده دنيايى است ، كه آدمى را از روى آوردن بسوى آخرت باز ميدارد ، و نمىگذارد به ياد روز حساب و روز قيامتش بيفتد ، و يا منظور از آن فرو رفتن در طعن و خرده گيرى در آيات خدا است ، آياتى كه در طبع سليم باعث يادآورى روز حساب مىشود ، از آن بشارت و انذار ميدهد . پس اهل دوزخ بخاطر داشتن اين چهار صفت ، يعنى ترك نماز براى خدا ، و ترك انفاق در راه خدا ، و فرورفتگى در بازيچه دنيا ، و تكذيب روز حساب ، دوزخى شدهاند ، و اين چهار صفت امورى هستند كه اركان دين را منهدم ميسازند ، و بر عكس داشتن ضد آن صفات ، دين خدا را به پا ميدارد ، چون دين عبارتست از اقتدارى به هاديانى كه خود معصوم و طاهر باشند ، و اين نميشود ، مگر به اينكه از دلبندى به زمين و زيورهاى فريبنده آن دورى كنند ، و بسوى ديدار خدا روى آورند ، كه اگر اين دو صفت محقق شود ، هم از ( خوض با خائضين ) اجتناب شده ، و هم از ( تكذيب يوم الدين ) . و لازمه اين دو صفت توجه بسوى خدا است به عبوديت ، و سعى در رفع حوائج جامعه ، كه بعبارتى ديگر ميتوان از اولى به نماز تعبير كرد ، و از دومى بانفاق در راه خدا ، پس قوام دين از دو جهت علم و عمل به اين چهار صفت است ، و اين چهار صفت بقيه اركان دين را هم در پى دارد ، چون مثلا كسى كه يكتاپرست نيست ، و يا نبوت را منكر است ، ممكن نيست داراى اين چهار صفت بشود ، ( دقت فرمائيد ) . پس اصحاب يمين عبارت شدند از كسانى كه از شفاعت بهره مند ميشوند ، كسانى كه از نظر دين و اعتقادات مرضى خدا هستند ، حال چه اينكه اعمالشان مرضى بوده باشد ، و اصلا محتاج بشفاعت در قيامت نباشند ، و چه اينكه اينطور نباشند ، على اى حال آن كسانى كه از شفاعت شدن منظور هستند اينهايند . پس معلوم شد كه شفاعت وسيله نجات گناه كاران از اصحاب يمين است ، هم چنان كه قرآن كريم هم فرموده : ( إِنْ تَجْتَنِبُوا كَبائِرَ ما تُنْهَوْنَ عَنْه ، نُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّئاتِكُمْ ، اگر از گناهان كبيره اجتناب كنيد ، گناهان ديگرتان را جبران مىكنيم ) « 1 » و بطور مسلم منظور از اين آيه اين است كه گناهان
--> 1 - سوره نساء آيه 31