السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
195
تفسير الميزان ( فارسي )
زندگى كنيد ، و در آنجا بميريد ، و از همانجا دوباره بيرون شويد ) ، « 1 » سوم در سوره طه ، كه فرموده : ( وَلَقَدْ عَهِدْنا إِلى آدَمَ مِنْ قَبْلُ ، فَنَسِيَ ، وَلَمْ نَجِدْ لَه عَزْماً وَإِذْ قُلْنا : لِلْمَلائِكَةِ اسْجُدُوا لآدَمَ ، فَسَجَدُوا ، إِلَّا إِبْلِيسَ ، أَبى ، فَقُلْنا يا آدَمُ : إِنَّ هذا عَدُوٌّ لَكَ وَلِزَوْجِكَ ، فَلا يُخْرِجَنَّكُما مِنَ الْجَنَّةِ فَتَشْقى إِنَّ لَكَ أَلَّا تَجُوعَ فِيها وَلا تَعْرى وَأَنَّكَ لا تَظْمَؤُا فِيها ، وَلا تَضْحى ، فَوَسْوَسَ إِلَيْه الشَّيْطانُ ، قالَ يا آدَمُ هَلْ أَدُلُّكَ عَلى شَجَرَةِ الْخُلْدِ وَمُلْكٍ لا يَبْلى ؟ فَأَكَلا مِنْها ، فَبَدَتْ لَهُما سَوْآتُهُما ، وَطَفِقا يَخْصِفانِ عَلَيْهِما مِنْ وَرَقِ الْجَنَّةِ ، وَعَصى آدَمُ رَبَّه فَغَوى ، ثُمَّ اجْتَباه رَبُّه ، فَتابَ عَلَيْه وَهَدى ، قالَ : اهْبِطا مِنْها جَمِيعاً بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ فَإِمَّا يَأْتِيَنَّكُمْ مِنِّي هُدىً ، فَمَنِ اتَّبَعَ هُدايَ ، فَلا يَضِلُّ وَلا يَشْقى وَمَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِكْرِي ، فَإِنَّ لَه مَعِيشَةً ضَنْكاً ، وَنَحْشُرُه يَوْمَ الْقِيامَةِ أَعْمى ، قالَ : رَبِّ لِمَ حَشَرْتَنِي أَعْمى ؟ وَقَدْ كُنْتُ بَصِيراً ، قالَ كَذلِكَ أَتَتْكَ آياتُنا ، فَنَسِيتَها ، وَكَذلِكَ الْيَوْمَ تُنْسى ، الخ و ما با آدم قبلا عهدى بسته بوديم و فرمانى داده بوديم ( كه فريب ابليس را نخورد ) ، ولى او را در آن عهد ثابت قدم و استوار نيافتيم ، و چون بفرشتگان گفتيم : بر آدم سجده كنند ، همه سجده كردند ، جز شيطان ، كه سر باز زد آن گاه بادم گفتيم : كه زنهار اين ابليس دشمن تو و همسر تو است ، مواظب باشيد ، از بهشت بيرونتان نكند ، و گر نه بدبخت خواهيد شد ، چون در بهشت نه گرسنه ميشوى ، و نه برهنه ، نه تشنه ميشوى ، و نه گرما زده اما شيطان با همه اين سفارشها در او وسوسه كرد ، و گفت : اى آدم ، ميخواهى من تو را بدرختى راهنمايى كنم ، كه اگر از آن بخورى ، ابديت و ملك جاودانى خواهى يافت ؟ ( و شيطان سرانجام كار خود را كرد ) ، و آدم و همسرش از آن درخت بخوردند ، و عورتشان برايشان نمودار شد ، پس بر آن شدند ، كه از برگهاى بهشت عورت خود بپوشانند ، و آدم ارشاد و راهنمايى پروردگارش را نافرمانى كرد ، و گرفتار شد ، آن گاه پروردگارش وى را برگزيد و نافرمانيش را جبران نمود و هدايتش فرمود . پروردگارش دستور داد : كه همگى از بهشت فرود آئيد در حالى كه بعضى دشمن بعض ديگر باشيد پس هر هدايتى كه از طرف من بسوى شما آمد ، و خواهد هم آمد ، در آن هنگام هر كس هدايت مرا پيروى كند ، گمراه و بدبخت نميشود ، و هر كس از ياد من اعراض كند ، زندگى سختى خواهد داشت ، علاوه بر اينكه روز قيامت كور محشورش خواهيم نمود ، و چون بگويد : پروردگارا من كه بينا بودم ، چرا كور محشورم كردى ؟ در جوابش خواهد فرمود : همانطور كه آيات من بسويت آمد ، و تو عمدا آن را فراموش كردى ، امروز هم ما تو را فراموش كرديم ) « 2 » الخ . سياق اين سه دسته آيات ، و مخصوصا آيه اى كه در صدر داستان قرار گرفته ، و ميفرمايد : ( إِنِّي جاعِلٌ فِي الأَرْضِ خَلِيفَةً ) الخ ، اين معنا را دست ميدهد : كه آدم در اصل ، و در آغاز براى اين
--> 1 - سوره اعراف آيات 19 - 25 2 - سوره طه آيات 115 - 126