خواهى گفت علماى علم الاجتماع ، و جامعه شناسان ، و قانوندانان عصر حاضر ، اين معنا برايشان مسلم شده : كه قوانين اجتماعى بايد با تحول اجتماع و تكامل آن تحول بپذيرد ، و پا بپاى اجتماع رو بكمال بگذارد ، و معنا ندارد كه زمان بسوى جلو پيش برود ، و تمدن روز بروز پيشرفت بكند ، و در عين حال قوانين اجتماعى قرنها قبل ، براى امروز ، و قرنها بعد باقى بماند . جواب اين شبهه را در تفسير آيه : ( كانَ النَّاسُ أُمَّةً واحِدَةً ) الخ « 1 » خواهيم داد انشاء اللَّه . و خلاصه كلام و جامع آن اين است كه : قرآن اساس قوانين را بر توحيد فطرى ، و اخلاق فاضله غريزى بنا كرده ، ادعاء مىكند كه تشريع ( تقنين قوانين ) بايد بر روى بذر تكوين ، و نواميس هستى جوانه زده و رشد كند ، و از آن نواميس منشا گيرد ، ولى دانشمندان و قانونگذاران ، اساس قوانين خود را ، و نظريات علمى خويش را بر تحول اجتماع بنا نموده ، معنويات را به كلى ناديده مىگيرند ، نه بمعارف توحيد كار دارند ، و نه به فضائل اخلاق ، و به همين جهت سخنان ايشان همه بر سير تكامل اجتماعى مادى ، و فاقد روح فضيلت دور مىزند ، و چيزى كه هيچ مورد عنايت آنان نيست ، كلمه عاليه خداست . تحدى به كسى كه قرآن بر وى نازل شده قرآن كريم بشر را به شخص رسول خدا ( ص ) ، كه آورنده آنست ، تحدى كرده و فرموده : آوردن شخصى امى و درس نخوانده و مربى نديده كتابى را كه هم الفاظش معجزه است و هم معانيش ، امرى طبيعى نيست ، و جز بمعجزه صورت نمىگيرد : ( قُلْ لَوْ شاءَ اللَّه ما تَلَوْتُه عَلَيْكُمْ ، وَلا أَدْراكُمْ بِه ، فَقَدْ لَبِثْتُ فِيكُمْ عُمُراً مِنْ قَبْلِه ، أفَلا تَعْقِلُونَ ؟ بگو اگر خدا ميخواست اين قرآن را بر شما تلاوت نكنم ، نمىكردم ، و نه شما مىفهميديد ، شما ميدانيد كه قبل از اين سالها در ميان شما بودم ، آيا باز هم تعقل نمىكنيد ؟ « 2 » آرى رسول خدا ( ص ) سالها بعنوان مردى عادى در بين مردم زندگى كرد ، در حالى كه نه براى خود فضيلتى و فرقى با مردم قائل بود ، و نه سخنى از علم بميان آورده بود ، حتى احدى از معاصرينش يك بيت شعر و يا نثر هم از او نشنيد ، و در مدت چهل سال كه دو ثلث عمر او مىشود ، ( و معمولا هر كسى كه در صدد كسب جاه و مقام باشد ، عرصه تاخت و تازش ، و بحبوحه فعاليتش ، از جوانى تا چهل سالگى است مترجم ) با اين حال آن جناب در اين مدت نه مقامى كسب كرد ، و نه يكى از عناوين اعتبارى كه ملاك برترى و تقدم است بدست آورد ، آن گاه در رأس چهل سالگى

--> 1 - سوره بقره آيه 213 . 2 - سوره يونس آيه 16 .