كفرانم مكنيد ) ، « 1 » در اين چند آيه كلمه كفر به معناى كفران نعمت است . وجه چهارم از كفر ، ترك دستورات خداى عز و جل مىباشد ، كه در آن باره فرموده : ( وَإِذْ أَخَذْنا مِيثاقَكُمْ لا تَسْفِكُونَ دِماءَكُمْ ، وَلا تُخْرِجُونَ أَنْفُسَكُمْ مِنْ دِيارِكُمْ ، ثُمَّ أَقْرَرْتُمْ وَأَنْتُمْ تَشْهَدُونَ ثُمَّ أَنْتُمْ هؤُلاءِ تَقْتُلُونَ أَنْفُسَكُمْ ، وَتُخْرِجُونَ فَرِيقاً مِنْكُمْ ، مِنْ دِيارِهِمْ ، تَظاهَرُونَ عَلَيْهِمْ بِالإِثْمِ وَالْعُدْوانِ ، وَإِنْ يَأْتُوكُمْ أُسارى ، تُفادُوهُمْ ، وَهُوَ مُحَرَّمٌ عَلَيْكُمْ إِخْراجُهُمْ ، أفَتُؤْمِنُونَ بِبَعْضِ الْكِتابِ ؟ و تكفرون ببعض ؟ و چون پيمان از شما گرفتيم ، كه خون يكديگر مريزيد ، و يكديگر را از ديارتان بيرون مكنيد ، شما هم بر اين پيمان اقرار كرديد ، و شهادت داديد ، آن گاه همين شما يكديگر را كشتيد ، و از وطن بيرون كرديد ، و بر دشمنى آنان و جنايتكارى پشت به پشت هم داديد ، و چون اسيرتان ميشدند ، فديه مىگرفتيد ، با اينكه فديه گرفتن و بيرون راندن بر شما حرام بود ، آيا به بعضى احكام كتاب ايمان مىآوريد ، و به بعضى كفر مىورزيد ؟ ) « 2 » ( يعنى عمل نمىكنيد ) ؟ پس در اين آيه منظور از كفر ، ترك دستورات خداى عز و جل مىباشد ، چون نسبت ايمان هم بايشان داده ، هر چند كه اين ايمان را از ايشان قبول نكرده ، و سودمند بحالشان ندانسته ، و فرموده : ( فَما جَزاءُ مَنْ يَفْعَلُ ذلِكَ مِنْكُمْ إِلَّا خِزْيٌ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا ، وَيَوْمَ الْقِيامَةِ يُرَدُّونَ إِلى أَشَدِّ الْعَذابِ ، وَمَا اللَّه بِغافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ ، پس چيست جزاى هر كه از شما چنين كند ، بجز خوارى در زندگى دنيا ، و روز قيامت بسوى شديدترين عذاب بر مىگردند ، و خدا از آنچه مىكنيد غافل نيست ) . « 3 » وجه پنجم از كفر ، كفر برائت است ، كه خداى عز و جل در باره اش از ابراهيم خليل ( ع ) حكايت كرده ، كه گفت : ( كَفَرْنا بِكُمْ ، وَبَدا بَيْنَنا وَبَيْنَكُمُ الْعَداوَةُ وَالْبَغْضاءُ أَبَداً حَتَّى تُؤْمِنُوا بِاللَّه وَحْدَه ، از شما بيزاريم ، و ميان ما و شما دشمنى و خشم آغاز شد ، و دست از دشمنى برنميداريم ، تا آنكه بخداى يگانه ايمان بياوريد ) « 4 » كه در اين آيه كفر به معناى بيزارى آمده ، و نيز از ابليس حكايت مىكند ، كه از دوستان انسى خود در روز قيامت بيزارى جسته ، ميگويد : ( إِنِّي كَفَرْتُ بِما أَشْرَكْتُمُونِ مِنْ قَبْلُ ، من از اينكه شما مرا در دنيا شريك قرار داديد بيزارم ) « 5 » ، و نيز از قول بتپرستان حكايت مىكند ، كه در قيامت از يكدگر بيزارى ميجويند ، و فرموده : ( إِنَّمَا اتَّخَذْتُمْ مِنْ دُونِ اللَّه أَوْثاناً ، مَوَدَّةَ بَيْنِكُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا ، ثُمَّ يَوْمَ الْقِيامَةِ يَكْفُرُ بَعْضُكُمْ بِبَعْضٍ ، وَيَلْعَنُ بَعْضُكُمْ بَعْضاً ، تنها علت بتپرستى شما در دنيا رعايت دوستى با يكديگر بود ، ولى روز قيامت از يكديگر بيزارى جسته ، يكديگر را لعنت خواهيد كرد ) « 6 » ، كه كفر در اين آيه نيز به معناى بيزارى آمده « 7 » . مؤلف : اين روايت در حقيقت ميخواهد بفرمايد : كه كفر شدت و ضعف مىپذيرد .

--> 1 - بقره آيه 152 2 و 3 - سوره بقره آيه 85 4 - سوره ممتحنه آيه 4 . 5 - سوره ابراهيم آيه 22 . 6 - سوره عنكبوت آيه 26 . 7 - اصول كافى ج 2 ص 389 ح 1