پيدا كرده ، امنيت مىدهد ، يعنى آن چنان دل گرمى و اطمينان مىدهد كه هرگز در اعتقاد خودش دچار شك و ترديد نمىشود ، چون آفت اعتقاد و ضد آن شك و ترديد است . و ايمان همانطور كه قبلا هم گفتيم ، معنايى است داراى مراتبى بسيار چون اذعان و اعتقاد ، گاهى به خود چيزى پيدا مىشود و تنها اثر وجود آن چيز بر آن اعتقاد مترتب مىشود ، و گاهى از اين شديدتر است ، بطورى كه به پاره اى لوازم آن نيز متعلق مىگردد و گاهى از اين نيز شديدتر مىشود ، و به همه لوازم آن متعلق مىشود ، و از همين جا نتيجه مىگيريم : كه مؤمنين هم در اعتقادشان بغيب ، و بخداى حاضر و ناظر ، و بروز جزاى او ، در يك طبقه نيستند ، بلكه طبقات مختلفى دارند . ( بالغيب ) : كلمه غيب بر خلاف شهادت ، عبارتست از چيزى كه در تحت حس و درك آدمى قرار ندارد ، و آن عبارتست از خداى سبحان ، و آيات كبراى او ، كه همه از حواس ما غايبند ، و يكى از آنها وحى است ، كه در جمله * ( ( وَالَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِما أُنْزِلَ إِلَيْكَ وَما أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ ) ) * الخ ، به آن اشاره فرموده . « 1 » پس مراد از ايمان به غيب در مقابل ايمان بوحى ، و ايمان بآخرت ، عبارتست از ايمان بخداى تعالى ، و در نتيجه در اين چند آيه به ايمان به همه اصول سه گانه دين اشاره شده است ، و قرآن كريم همواره اصرار و تاكيد دارد در اينكه بندگان خدا نظر خود را منحصر در محسوسات و ماديات نكنند ، و ايشان را تحريك مىكند به اينكه : از عقل سليم و لب خالص پيروى كنند . * ( ( وَبِالآخِرَةِ هُمْ يُوقِنُونَ ) ) * الخ ، قبلا اعتقاد راسخ به توحيد و نبوت را به كلمه ايمان تعبير آورد ، و در اين جمله اعتقاد راسخ بخصوص به آخرت را به ايقان تعبير كرده ، و اين بدان جهت است كه بلازمه يقين ، كه عبارتست از فراموش نكردن آخرت ، نيز اشاره كرده باشد ، چون بسيار مىشود انسان نسبت به چيزى ايمان دارد و هيچ شكى در آن ندارد ، اما پاره اى از لوازم آن را فراموش مىكند ، و در نتيجه عملى منافى با ايمانش انجام ميدهد ، بخلاف يقين كه ديگر با فراموشى نميسازد ، و ممكن نيست انسان ، عالم و مؤمن بروز حساب باشد ، و همواره آن روز را در خاطر داشته و به ياد آن باشد ، به ياد روزى باشد كه در آن روز به حساب كوچك و بزرگ اعمالش مىرسند ، و در عين حال پاره اى گناهان را مرتكب شود ، چنين كسى نه تنها مرتكب گناه نميشود ، بلكه از ترس ، بقرقگاه هاى خدا نزديك هم نمىگردد . هم چنان كه خداى تعالى در باره آنان فرموده : ( وَلا تَتَّبِعِ الْهَوى ، فَيُضِلَّكَ عَنْ سَبِيلِ اللَّه ، إِنَّ الَّذِينَ يَضِلُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّه ، لَهُمْ عَذابٌ شَدِيدٌ ، بِما نَسُوا يَوْمَ الْحِسابِ ، خواهش نفس را پيروى

--> 1 - سوره بقره آيه 4