كه بهترين خدمت بنوع است وظائف اجتماعى خود را انجام ميدهند . ( 3 ) و همانهايى كه با آنچه بر تو نازل شده و بدانچه قبل از تو نازل شده ايمان ، و بآخرت يقين دارند . ( 4 ) چنين كسان بر طريق هدايتى از پروردگار خويش و هم ايشان تنها رستگارانند ( 5 ) . بيان از آنجايى كه اين سوره بتدريج ، و بطور متفرق نازل شده ، نمىتوان غرض واحدى كه مورد نظر همه آياتش باشد در آن يافت ، تنها مىتوان گفت : كه قسمت عمده آن از يك غرض واحد و چشمگير خبر مىدهد ، و آن عبارتست از بيان اين حقيقت كه عبادت حقيقى خداى سبحان به اين است كه بنده او بتمامى كتابهايى كه او به منظور هدايت وى و بوسيله انبيايش نازل كرده ، ايمان داشته باشد ، و ميان اين وحى و آن وحى ، اين كتاب و آن كتاب ، اين رسول و آن رسول ، فرقى نگذارد . در اين سوره علاوه بر بيان حقيقت نامبرده ، كفار و منافقين ، تخطئه ، و اهل كتاب ملامت شده‌اند ، كه چرا ميانه اديان آسمانى و رسولان الهى فرق گذاشتند ؟ و در هر فرازى بمناسبت عده اى از احكام از قبيل برگشتن قبله از بيت المقدس بسوى كعبه ، و احكام حج ، وارث ، و روزه ، و غير آن را بيان نموده ، بفرازى ديگر پرداخته است . ( الف - لام - ميم ) ، گفتار پيرامون حروف بريده اى كه در اول بعضى از سوره هاى قرآن آمده ، انشاء اللَّه در ابتداى سوره شورى ، از نظر خواننده خواهد گذشت ، و همچنين گفتار در معناى هدايت بودن ، و كتاب بودن قرآن مىآيد . * ( ( هُدىً لِلْمُتَّقِينَ ، الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ ) ) * الخ ، متقين عبارتند از مؤمنين ، چون تقوى از اوصاف خاصه طبقه معينى از مؤمنين نيست ، و اينطور نيست كه تقوى صفت مرتبه اى از مراتب ايمان باشد ، كه دارندگان مرتبه پائينتر ، مؤمن بى تقوى باشند ، و در نتيجه تقوى مانند احسان و اخبات و خلوص ، يكى از مقامات ايمان باشد ، بلكه صفتى است كه با تمامى مراتب ايمان جمع مىشود ، مگر آنكه ايمان ، ايمان واقعى نباشد . دليل اين مدعا اين است : خداى تعالى دنبال اين كلمه ، يعنى كلمه ( متقين ) ، وقتى اوصاف آن را بيان مىكند ، از ميانه طبقات مؤمنين ، با آن همه اختلاف كه در طبقات آنان است ، طبقه معينى را مورد نظر قرار نميدهد ، و طورى متقين را توصيف نميكند كه شامل طبقه معينى شود . و در اين آيات نوزده گانه كه حال مؤمنين و كفار و منافقين را بيان مىكند ، از اوصاف معرف تقوى ، تنها پنج صفت را ذكر مىكند ، و آن عبارتست از ايمان بغيب ، و اقامه نماز ، و انفاق از آنچه خداى سبحان روزى كرده ، و ايمان به آنچه بر انبياء خود نازل فرموده ، و به تحصيل يقين