خيار وخيار چنبر از محمد زكرياى رازي عمل خيار شبيه خربزه هندى يا هندوانه است جز آنكه خاصيت مدرى آن زيادتر است واز اين نظر سود آن كمتر . جرم خيار بكندى هضم مىشود وبسيار سرد است وچه بسا كه خوردن آن سبب درد خاصره مى گردد وبهتر است به كساني كه مزاج حار دارند خيار داده شود واگر درد خاصره عارض شد بايد گوارش زيره بخورند . كساني كه در معرض قولنج هستند وگرفتار بادهاى سخت ودرد لگن حاصره بايد از خوردن خيار خود دارى نمايند . قثاء : ( خيار بالنگ ) : سبكتر از خيار ودفع آن سريع تر است اين ميوه نيز تبريد مىكند وبه بدن رطوبت مىدهد وچون حرارت به بدن نمىرساند براي مزاجهاى سرد مفيد نيست وكساني كه مزاجى حار دارند حاجتي باصلاح آن ندارند مگر آنكه خيلى زياد از آن بخورند گاهى كه در بدن ايجاد نفخ وسنگينى مىكند بوسيلة گوارش زيره‌اى وبه وأمثال آن اصلاح مىشود . خيار وكدو غذاى اشخاصى است كه مزاجشان حار باشد . به صاحبان مزاجهاى سرد ضرر مىرساند ونبايد از آن زياد بخورند . امام صادق ( ع ) فرمود : رسول خدا صلى الله عليه وآله خيار را با نمك مىخورد ( 1 ) . در روايتي ديگر رسول خدا صلى الله عليه وآله پيغمبر خيار را با خرما وخيار را با نمك مىخورد ( 2 ) . خيار چنبر : اين نوع خيار نيز در صفحه 112 جلد سوم اين كتاب مورد دارو قرار گرفته است . خيار باذرنج ويرقان : حماد بن مهران بلخى گويد : ما در خراسان به حضور امام رضا رفت وآمد مىنموديم روزى جوانى از مرض يرقان ( زردى ) به آن حضرت شكوه نمود فرمود : خيار باذرنج بگير وپوست آن را بكن ، سپس پوست آن را با آب بپز بعد آن را سه روز ناشتا بخور ، هر روز به اندازه يك رطل ( 63 مثقال ) بعد از آنكه جوان نامبرده با آن دارو معالجه كرد باذن پروردگار از آن مرض رهائى يافت ( 3 ) .

--> ( 1 ) - محاسن / 557 - مكارم الأخلاق / 212 ( 2 ) - مكارم الأخلاق / 29 ، صحيح البخاري كتاب أطعمة رقم 44 ، ترمذى / 37 ، ابن ماجة / 37 ، سنن دارمى / 24 ، مسند أحمد بن حنبل / 203 ( 3 الطب / 72