موضع كتاب مذكور از علم طب چه عملي وچه نظري است وچنان كه از مقدمه كتاب مستفاد مىگردد سال تاليف اين كتاب مستطاب 504 هجرى قمري است وگرگانى آن را بنام خوارزمشاه قطب الدين تاليف كرده است . مؤلف در مقدمه كتاب چنين گويد : " چون تقدير ايزد چنان بود كه جمع كننده اين كتاب بنده دعاگوى خداوند خوارزمشاه العالم العادل قطب الدين قاهرة الكفرة والمشركين عماد الدولة فخر الأمة أبو الفتح محمد بن عين الدين معين أمير المؤمنين رحمة الله قصد خوارزم كرد وبه خدمت اين خداوند نيكبخت شد اندر سال پانصد وچهار از هجرت سيد ابرار وخوشى هوا وآب ولايت خوارزم بديد وسيرت وسياست وعدل اين خداوند بشناخت وامنى كه در آن ولايت هست از سياست وهيبت ثمره آن بيافت آن مقام اختيار كرد واندر ولايت عدل ودولت أو بياسود وبنعمت وى مستظهر گشت وبر أحوال خود بديد واجب دانست حق نعمت أو شناختن وشكر آن گذاردن ورسم خدمتگزارى بجاى آوردن وثمره علم كه مدتي عمر خود را اندر آن گذاشته است اندر ولايت اين خداوند نشر كردن بدين نيت اين كتاب بنام خداوند جمع كرد واين كتاب را " ذخيرة خوارزمشاهى " نام كرد تا همچون نام خداوند اندر آفاق معروف گردد وهمچون خوب نامى أو اندر جهان دير بماند . . " . آنگاه در مقدمه باز چنين مىنگارد : " . . وبپارسى ساخت تا به بركات دولت أو منفعت اين كتاب به هر كس برسد وخاص وعام را بهره باشد انشاء الله تعالى " . وباز جاى ديگر در همين مقدمه مىگويد " . . اگر چه اين خدمت بپارسى ساخته آمده است لفظهاى تازى كه معروف است وبيشتر مردمان معنى آن دانسته وبتازى گفتن سبك تر باشد آن لفظ هم بتازى ياد كرده آمد تا از تكليف دور باشد وبر زبان روان‌تر باشد واز اين لفظها بيشترى بپارسى نيز گفته‌اند تا هيچ پوشيده نماند . . " . سپس مىافزايد : " . . چون بنده دعاگو جمع كننده اين كتاب إسماعيل بن الحسين بن محمد بن أحمد بن الحسين الجرجاني حال اين ولايت بديد وحاجتمندى اين ولايت بعلم طب شناخت اين كتاب برسبيل خدمت اين خداوند بساخت . . " . فهرست أبواب وفصول كتاب ذخيرة مشتمل برد كتاب مىباشد كه عينا همان اصطلاحات وعباراتى را كه پزشك إيراني در هشت قرن بيان داشته نقل مىنمائيم : كتاب نخستين اندر شناختن حد طب ومقصد آن وشناختن گوهر تن مردم وچه چيزى وچگونگى وشناختن ماده‌ها وخلطها ومزاجها وأحوال عادتها وتشريح اندامها وياد كردن قوتها اندامها . كتاب دوم اندر شناختن حالهاى تن مردم از تندرستى وبيمارى وأنواع واعراض أسباب آن وشناختن نبض وتفسره وشناختن أحوال هر چه از تن بيرون آيد چون عرق ولنت وبول وغايط وآنچه از جمله شناختن اعراض باشد اندرين كتاب باشد . كتاب سوم اندر نگاهداشتن تندرستى وتدبير هوا ومسكن وشناختن أحوال غذا وتدبير طعام وشراب وتدبير خواب وبيدارى وتدبير حركت وسكون وشناختن أحوال كسوتها وعطرها واسفرغم وبه كار داشتن روغنها وتدبير قى كردن وداروى مسهل خوردن وتدبير فصد وحجامت ودبوجه وحقنه وشياف وتدبير اعراض نفساني چون شادى واندوه وانديشه كارها وغير آن وتدبير حالهائى كه اندر تن مردم پديد آيد وپديد آمدن