الرئيس با نيمعنى اشاره نموده است اسقورديون سير صحرائيست هر چه را بوته بىدندانه باشد جبلى نامند وآنچه مركب از دو دندانه بزرگ باشد شامي گويند وهر چه بىدندانه وبسيار كوچك وپوست از وجدا نشود مصرى نامد وسقرديون يوناني عبارت از اوست فكراث برى نيز نامند تلخ وقابض ولذاع وبرگش ريزه واغبروكم عرض تر از سير بستانيست وكلش مايل به سرخى وشاخش دراز وقسمير اگلش وساقش سفيد در آخر سيم گرم وخشك وترياق زهر ما ومدر بول وحيض ومحلل وجالى ودر جميع افعال قوىتر از سير بستاني ودر ثوم چون خواص مشروح است تكرار باعث تطويل مىگردد وقدر شربتش تا دورهم وبدلش سقيل وتخمش بغايت بهتى وسبز ودالمزاج است اسارون بلغة سريانى بيخ گياهيست پر كره ودراز وباريك وكج وار زرد چوبه باريك‌تر وبا اندك عطريهء وشدى وسفيد مايل به زردى وبعضي غير مايل به زردى ونسبت أو جنگلها وگياه أو منبسط بر روى زمين وبرگش شبيه به برگ نيل ولبلاب واز آن كوچكتر ومايل باستداره وگلش بنفش ودر زير برگ شبيه به گل بيخ وتخمش مثل تخم كاجيره كه قرطم عبارة از اوست وقسمي از آن را ساق به قدر زرعى ومدور وبرگش مثل قنطورين رقيق واعلاى ساق پر شعبه بعضي بر بالاى بعضي وبر أطراف شعبها مثل دانه گندم ودرجوف أو چيزى زغبى وپنجش بسطبرى خنصر وكم كره خوشبو وخوش طعم وقسميرا برگ مثل قسم أول اغبر وصلب وشاخهاى أو پراكنده وباريك وگلشن بزرگ وبنفش وثمرش مثل ثمر كبر ودرجوف أو تخمى مثل تخم خطمى وبراشجار مىپيچد وپخش سارى در تحت ارض وپر كره وقوى الرايحه وتلخ ولذاع واين قسم مخصوص است در دفع سموم وگزيدن مارها وسميرا برگ از همه اقسام ريزه تر وشاخهاى أو منبسط بر روى زمين وگلشن بنفش وپخش نرم وبي كره وزرد وتلخ وبا عطريه ونسبت أو كوهاى ساده واين قسم ضعيف‌ترين اقسام أربعة است ومجموع أو در آخر دويم گرم وخشك وبهترين أو قسم أول است كه از فرنگ وآفريقية وشام خيزد محلل وملطف ومفتح ومنقى معده وجگر وسپرز وكرده از أخلاط بارده وبا ماء العسل مسهل قوى بلغم وجهة حصاه وعسر البول واحتباس حيض ودرد ورك ومفاصل وعرق النساء ونقرس نافع خصوصا كه دو ماه در آب انگور خيسانيده باشند وبايد مازاى هر سه مثقال أو آب انگور چهار طل ونصف باشد وبا شير شتر وگوسفند مبتهى قوى مبورد ومرطوبست وجهة تسكين درد هاى باطني واستسقأ ويرقان سددى دورم رخو جگر وثقيهء آلات بول از رطوبت لزجه وامراض باردهء دماغى وسده جگر وصلابت سپرز واكتحال أو جهة امراض طبقه قرنيه ودود أو جهة گريزانيدن عقرب وضماد أو با شير تازه بر كنج ران وپشت زهار جهة نعوظ بسيار مؤثر ومضرريه ومصحلش مو يزج وقدر شربتش از يك مثقال تا سه مثقال وبدلش وج ومثل وزن أو زنجبيل است با نصف أو خولنجان ونصف اووج وحكماى دهنده اعتقاد دانست كه چون قبل از آبله نيم درهم آن را بانبيد برنج بنوشند آبله بسيار كم برآيد ومجرب مىدانند أسد العدس گياهيست شبيه به گياه عدس ونوعي از طرثيث دانسته‌اند برگش مزغب وبالزوجه وگلش سفيد وزرد شبيه به گل لبلاب وبسيار از آن كوچكتر وساقش مثل ريسمانى وباريك واعنبر مايل به سرخى وبيخش مثل كز رو بسيار كوچك وبر گياهى كه در حوالي أو بهم رسد مى يحد وفاسد مىسازد ولهذا لوك ناميده‌اند درسيم خشك وباقوهء بارده ودر دويم گرم ومحلل بلغم وسوداى غير محترق ومدر بول ومفتت حصاة وبا سكنجبين جهة يرقان وبا آب كرفس جهة حساهء وطلاى أو با سركه جهة نمله ومنع زيادة شدن أو مؤثر وچون با سركه مداومت خوردن أو كنند پخته وخام أو باعث لاغرى بدن فربه مىشود واصلا مضرتى نمىرساند وچون با گوشت طبخ نمايند گوشت راز ومهرا مىسازد وگويند مكرب ومغثى است ومصلحش بنفشه وقدر شربتش تا پنج درهم وبدلش افتيمون ودر هزال مثل أو صعتر وربع أو سندروس اسفاماج به فارسي اسفناج نامند وبيونانى سوماخيوس گويند وبرهمى أو در افعال مانند بستاني است وبستانى أو معروف ودر آخر أول سردوتر وگويند معتدل است ملين طبع وباقوه جاليهء ورادعه وسريع الهضم تر وبي نفختر از ساير بقول وجهة جميع امراض سينه والتهاب وتشنگى وبتهاى حار ودرد شش وسل وعصارهء أو با شكر جهة يرقان وحصاة وعسر بول وپختهء أو جهة درد سر دو درد كمر ولذع أخلاط مرارى وخام أو جهة درد گلو ومهاة وپختهء أو باباقلى جهة نزلات حاره مجرب وضماد پخته أو جهة درد مفاصل حاره وادرام واحتباس بول كه از حرارت باشد وضماد خام أو جهة ورم فلغمونى وگزيدن زنبور وانفجار دمل وطلاى طبوخ أو با سفيدآب جهة بثور مفيد ومضر بارد المزاج ومصدع ايشان ومصلحش پختن أو با روغن بادام ودارچينى وآبكامه وقدر شربت از عصاره أو تا دو مثقال وبدلش خرفه وقطف وتخمش جهة وجع الفؤاد ودرد احشأ وبتهاى حاره وشيرهء أو جهة تب دق وسل مجرب وضماد پخته أو جهة وجع اورام حاره وتليين اورام صلبه بسيار مؤثر ومضر سپرز ومصلحش كل مختوم وقدر شربتش تا دو درهم است استنبوب بلغة فارسي اسم ثمر درخت پيوندى نارنج وترنج وليمو است كه با يكديگر پيوند كنند وبه عربى زنبوع نامند ودر افعال ضعيف‌تر از ترنج وقوىتر از ليمو ومقاوم سموم ومضر سينه است أسطر طيقوس اطراطيقوس است اسرنج سرنج است اسرب رصاص اسود است اسفست معرب از اسپست وآن جند قوقاى تريست لغة فارسي وآن بذر قطونا است اسفند سفيد به فارسي اسم خردل ابيض است أسد الأرض اشخيص است وحربا را نيز به اين اسم نامند اسقولوس اشراس است اسقال واسقيلا اسقيل است اسقلينس اسقولو قندريون است اسمالاون بيونانى سوسن بريست اسفنط خمر است اسفيرا قتاء الحمار است اسفراج اسم اندلسى