محمد مؤمن بن محمد زمان تنكابني
353
تحفه حكيم مؤمن يا تحفة المؤمنين ( فارسي )
وقضيب وساير اعضا مجرب از تاليف حقير است وعديل ندارد واز جمله اسرار است ودر قطع خون جراحات ورويانيدن گوشت ومنع رويد قروح وانصباب مواد آزموده است موى سوخته گلنار شاخ گاو كوهى سوخته واگر نباشد استخوان سوخته برگ عناب گل ارمنى كندر هر يك 3 جزو وسفيد أب قلعى توتياى كرمانى شسته هر يك يكجزو واز حرير گذرانيه استعمال نمايند وهر گاه در غير گلو دهان استعمال كنند صبر زرد يكجز ومرداسنگ بآتش مكرر سرخ كرده ودر سركه انداخته ومغسول نموده وجزو اضافه كنند وهر گاه خواهند كه فتيلهء ساخته در سوزنگ استعمال نمايند قدر دو دانگ افيون مخلوط كرده با سفيدهء تخم مرغ سرشته فتيله بسازند ودر مجراى بول بگذارند وبغايت مسكن درد ودر رفع سوزنگ نظير ندارد ذر ور ديگر جهة آكله وقروح ساعيه وبواسير الانف ونواصير مجرب حقير است استخوان رميم با سوخته صبر زرد بالسوية ذر ور كنند وهمچنين برگ عناب خشك را ذر ور نمايند بجهة آكله بيعديليست ذر ور جهة قطع نزف الدم جراحات جبين 3 آهگ شسته 2 زاج سفيد سماق ودم الأخوين كندر صبر زرد مثل غبار سائيده استعمال نمايند ومفرد هر يك از اين اجزا همين اثر دارد ذر وبرگ وتخم انجره جهة قروح مناكله وسرطان متقرح بيعديل وبيلذع است ذر ور ديگر در رفع آكله وتخفيف قروح از مجرباتست موى سوخته ذو جزو پوست پياز سوخته يكجزو تخم ريحان بو داده نصف جزو كافور قيصورى ربع جزو ذرور مصعد از مجربات حكماى قديم است در اند مال جراحات وعسر البرء وبتخفيف آن ورفع آكله وقروح ساعيه وبردن گوشت زياد ودر اسقاط بواسير نايب مناب حديد است زرنيخ سرخ وزرد هر يك دو جزو آهك آب نديده زاج سفيد هر يك يكجزو وزاج زرد وزاج سرخ هر يك ربع جزو با سركه سرشته 24 روز در ميان جو گذاشته پس تصعيد كنند هر چه مصعد اوست جهة نرمال است جراحات وآكله وهر چه رسوب اوست جهة اسقاط بواسير وبردن گوشت زياد استعمال نمايند كه بهتر از بريدن وبيغايله است وأهل فرنگ مشرب أو را نيز در بعضي أمور بسيار نافع دانستهاند اما خلاف واقع مىنمايد ذرور منقول از تذكره جهة تخفيف رطوبات وبردن گوشت زياد بسيار مجربست پوست أنار عفص شب يماني سعد كاغذ كبود سوخته انزروت مكة انحاس محرق 5 مر صاف كندر دم الأخوين 2 ذر ور ديگر كه از اسرار ودر اند مال جراحات بغايت سريع الأثر وعظيم الفعل است صبر زرد گلنار فشار كندر بالسوية ذر ور نمايند باب سيزدهم در ضمادات ونطولات وقطورات مخترع ضمادات بقراط است واطليه أعم از اوست ضماد سلطايانس يعنى ترمس چون بر كنج ران ضماد نمايند اسهال صفرا كند وبر معده اسهال بلغم نمايد وبروركين اسهال سودا وبر پستان اسهال خون واز اسرار شمرده اند ترمس نرم بسايند وحنظل بقدر نصف أو وطلق محلوب بقدر خسم وزهرهء گاو بقدر ربع وبا شير تازه در ديگ خمير گرفته بجوشانند تا امثراج يابد ضماد مسهل بر معده وتهيگاه ضماد نمايند زهره گاو عسل روغن زيتون تخم حنظل زرنيخ بالسوية ضماد سلمويه مسمى باسم مؤلف اوست چون بر فم معده ضماد كنند قى ادرار وبرتاف اطلاق نمايد وبر پشت زهار ادرار حيض كند برنگ كابلى مقشر عصارهء غافث قثاء الحمار 3 خربق سفيد مرداسنج 4 پيه بز 5 روغن زيتون 40 ضماد بقراطى جهة ورم وصلابات حاره بغايت نافع است پوست أنار مسحوق مطبوخ در سركه سماق حي العالم بالسوية گل ارمنى آب گشنيز نصف يكى كافور بقدر احتياج باروغن گل ضماد نمايند ضماد مفاصل حاره ونقرس بغايت آزموده است صندلين إكليل الملك 11 شياف ما ميثاه اقاقيا 2 زعفران افيون لمفاح أو نيم ضماد فيثاغورس جهة استسقاء ماء اصفر وضعف جگر ومعده ورحم وغير آن زوفاى رطل 30 موم 24 زعفران پيه أردك ومرغابى ومرغ 12 صبر ميعه ء سايله مقل ازرق أشق مصطكى 8 ضماد جهة اسهال حار ودرب وتقوية معده وجگر كعك كه أو را بكسماة نامند 5 ل گلسرخ شكوفهء انگور اگر نباشد شاخ رز بدل كنند برگ مورد تخم مورد 4 اقاقيا عفص حضض سماق جاورس بو داده زعفران مصطكى 2 كافور نيم ل با آب مورد بسرشند ضماد جهة اسهال بارده وتقوية جگر ومعده كعك 8 ل فقاح اذخر كنند وبى اسهال باشد 7 ل صبر كنند وبجاى آب مورد با روغن گل ضماد نمايند ضماد جهة طحال واورام صلبهء انجير زرد مغز كردكان آرد نخود آرد باقلى ترمس تخم كتان بالسوية أشق مقل حلبه هر يك نصف كي سنبل الطيب إكليل بابونه ربع يكى با سركه ضماد نمايند ضماد حابس منقول از شفاء الأسقام در قطع اسهال مجربست جاورس كندر گلسرخ برگ مورد كعك 10 آرد جو با آب به يا طبنج أو بسرشند ضماد محلل صلابات خصوصا أنثيان وتعقد عصب گل خطمى ريشهء خطمى كنجد تخم كتان تخم مرد حلبه هوچوبه هر يك 5 ل مغز دانه كرچك زوفاى ؟ ؟ هر يك 10 ل موم زرد مفل ازرق را هر يك 7 ل در 40 ل روغن دنبه يا روغن كنجد گداخته ادويه را مخلوط كنند ونيمگرم ضماد نمايند ضماد جالى جهة قوبا وآثار مفيد ومجربست قردمانا مويزح آرد نخود سرگين بزء أصل السوس گوگرد 5 با سركه وأمثال أو بحسب هر عضوى بمياه