وبه دستور ذر ور أو همين اثر دارد وضماد أو مقوى معده ومفاصل وقاطع اسهال وبا موم ورايتانج رافع جربست بشرطيكه چند روز بگذارند وغبار بسيار نرمى كه غير كشن در أو بهم مىرسد ودر جميع افعال قويتر از كشن بغايت مقوى معده ورافع نزف الدم وسحج وقروح عفنه واسهال است وعرق كفرى كه بطريق گلاب گيرند با عطريبت وقابض ومقوى معده ورافع اسهال رطوبى وسحج وروغن كفرى كه بعد از رسيدن طلع نيمكوب كرده يا مساوى آن روغن زيتون سه چهار روز حركت داده صاف كنند سرد وخشك وقابض وحابس عرق ورافع قرحهء امعا ودرد سرحار ومقوى موى ومانع سقوط انست وكفرى بالخاصية مانع فساد زوغنها ومقوى فعل آنست كفر اليهود فقر اليهود است كف دريا اسم فارسي زبد البحر است كف مس اسم فارسي زهرة النحاس است گفتار اسم فارسي ضبع است كف شيشه اسم فارسي مسحو قونياست كف اسم فارسي زبد است ككرى اسم هندى قثاء است ككريكه اسم هندى نيلوفر است ككريان اسم هندى زجاجست ككليك اسم تركى قبج است ككليك أو دى اسم تركى صعتر است ككر اسم تنكابني لبلاب كبير است ككج اسم فارسي جرجير بريست كلز چوبيست كه از هند آرند وفعل مغات از ومى آيد ولهذا أو را مغالث هندى نامند كليه به فارسي كرده وباصفهانى قلوحه وبتركى بو كرك نامند بطيئ الهضم ومولد خلط غليظ سريع الفساد ومقوى كرده وكمر است وبهترين أو از حيوان جوان فربه ومصلحش ادويهء حاره وآبكامه وسركه است وپيه أو ملين أو رام صلبه كلب برى وبحري وأهلي مىباشد بريرا به عربى ابن آوى وبه فارسي متعال وبتركى حقال نامند وآن گاهى ماسك أهلي جمع مىشود وتوالد واقع مىشود وسگ آبى دو قسم است يكى بحرى است وديگرى نهرى وآن را به فارسي خزمان گويند چه در شكل شبيه بخر مىباشد وبه عربى كلب مائي وجند از اين قسم حاصل مىشود وسگ أهلي أصناف ومجموع أو در آخر دويم كرم وخشك وبچه بيست رزه أو كرم قرو چون أو را با ادويهء خوشبو پخته تناول نمايند جهة جذام مجرب دانسته‌اند وجهة جنون وماليخوليا قوى الأثر است وپنير مايهء أو بقدر ربع درهم رافع سموم وكلف وشير أو كه از زائيدن أول باشد همين اثر دارد وقطور أو رافع حرقة البول وبياض چشم است وچون بچهء چشم نكشودهء أو را بتمامه طبخ دهند به حدى كه با آب يكسان شود وبو ومثقال گندم را با آن بجوشانند تا جميع آبها را جذب كند پس خشك كنند ومرغ سياه يك سأله را در جاى تاريكى با وگندم تعليف نمايند وبعد از اتمام مرغرا كباب كرده زن عافر تناول كند وغذاى ديگر با ومخلوط بنمايند باعث حمل أو كرد وواز مجرباتست خصوصا چون سه قطعهء مرغ پروردهء در سه روز خورده شود ودر فربه كردن وبدن نيز مجربست ومكيدن وبچه سك پستان مرضعه را رافع انعقاد شير درد پستانست واستخوان وعصب سگ با استخوان واعصاب شكسته وپاره شدهء انسان التيام پذير است بخلاف ساير حيوانات وكباب جگر سگ ديوانه جهة فع سميت سگ ديوانه گزيده بغايت مؤثر است وضماد خاكستر أو جهة بواسير وشقاق وحكه وزخمهاى كهنه وبا سركه جهة سگ ديوانه گزيده نافع است وطلاى زهرهء أو مانع روئيدن موى زيادهء چشم وبول أو رافع ثاليل واشاميدن أو مانع حمل وپيه أو جهة خنازير مفيد است وغرغره ونفوخ وضماد سرگين خشك أو جهة خناق مجربست خصوصا چون تعليف باستخوان فقط كنند وآشاميدن خون خشك كردهء أو تا بقدر پنج درهم وبه دستور سرگين خشك أو جهة اسهال وموى وذر وسرگين أو جهة زخمهاى كهنه وتحليل أو رام قوى الأثر است وتعليق دندان نيش ار كه ناب گويند مانع خرخره خواب وصف زدن درحالت نوم ورافع يرقان است وچون ناب أو را با ناب كربه بموى ايشان بخور كرده هر دور أو در خانه دفن كنند باعث حدوث فتنه در آن منزل شود محمد بن زكريا فرموده اند كه قضيب سگ را خشك كرده بر ران به بندند بغايت معين جماع است وكلب برى در سيم گرم وخشك ودر خواص مانند أهلي است كلب الماء قسم بحرى أو بقدر سگ أهلي وبزرگتر از آن درست وپاى أو بسيار كوتاه وبيد نباله وكثير الوجود است وپوست أو را ظرف نفط ميكنند ويك مثقال از زهرهء أو سم قاتلست وعلاج پذير نيست وجالينوس فرموده اند كه اكتحال أو رافع بياض است وبولس گويد كه شش تازهء أو جهة نقرس بسيار مفيد است كلب نهرى بقدر گربه وبزرگتر از آن وشبيه ذبق ودوست وپاى أو دراز ودنبالهء أو مانند دنبالهء گربه است ودر رود خانها مىباشد خصوصا در رود مكا وداروس كثير الوجود است ودر تنكابن أو را شنك نامند وجند از آن حاصل مىشود وحقير مشاهده نموده كه در إيروان صيادى جذر از آن قطع كرده بود وبعد از جوشانيدن در آب خاكستر وبدود كا خشك كردن رنگ وبوى از آن ظاهر شد ونوعى از استحال در آن معلوم كرديد ودر خواص وافعال كأب نهرى وقريب بكلب أهلي است كلب الماء البلغارى كلب نهريست كلب الكلب سگ ديوانه است گلن بكسر أول اسم جنس أجسام سوخته است كه بحد سفيدى رسد واجزاء أو بسيب احتراق از هم ريزد مثل اهك وپوست تخم مرغ وصدف وحلزون وأمثال آن ومراد اطبا از مطلق آن اهك است كه آن را جير ونوره نامند وجالينوس اسم كلس را مخصوص پوست تخم مرغ سوخته واهك دانسته‌اند غير آن ومراد أهل صناعت أعم از آنست وبهترين كلس البيض انست كه پوست تخم مرغمرا مكرر شسته دهاى أو را گرفته در كوزه گل اندود وكرد وچند شبانه روز در كورهء كوزه گرمى بگذارند