مقدمه بسم الله الرحمن الرحيم رب اشرح لي صدري ويسر لي امرى نگارش اين مقدمه گر چه براي شناسائى كتاب " تحفه حكيم مؤمن " است اما از نظر آنكه خوانندگان گرامى اين كتاب به خوبى از مفاد آن اطلاع حاصل نمايند احتياج به توضيح وتشريح در أطراف عوامل ومسائل جندي درباره سير تكامل كتب طبي در كشور ما است كه اطلاع بدانها به نظر اين جانب مىرسد بسيار ضروري مىباشد بدين معنى كه بايد مقدمه‌اى بر أصل مقدمه نگاشت تا مطلب وموضوع كتاب " تحفه حكيم مؤمن " روشن گردد . چند كلمه درباره تاريخ پزشكى طب در تمام ادوار با آدمي همراه بوده به اين معنى كه چون درد ورنج در زندگى با بشر توأم است پس راه علاج وچاره آن نيز مطمح نظر بشر بوده است . از روزى كه آدمي براي رفع درد ورنج از خود با ساده‌ترين وسائل به درمان خود پرداخته تاكنون كه مثلا به زايمان بي درد وأمثال آنها مىپردازد مقصد ومقصود يكى بوده است فقط عامل يا عواملي كه در آن دخالت داشته‌اند زمان ووجود خدمتگزاران بشر واكتشافات واختراعات بوده است وبس . در إيران وهند ويونان وروم وآشور وكلده ومصر وتمام دنياي متمدن قديم مردم از طب اطلاعاتى داشتند ودر هر يك از اين كشورها مردمى كه به كار طب وطبابت مىپرداختند گاهى به صورت كاهن گاهى به صورت موبد وأمثال ذلك در كسوت طبابت به خدمت مشغول بودند كه أغلب با خرافات وموضوعات اسرار آميز همراه بوده ولى كسى كه توانست طب را از صورت خرافات واسرار وارتباط آن با معابد بيرون آورد وثابت كرد كه زندگى ومرگ بر طبق قوانين منظم ومرتب انجام مىگيرد وبه علاوة مسائل اجتماعي واخلاقى ووظائف وجداني براي طبيب معين نمود بقراط است . همين وظائف اجتماعي واخلاقى طبيب كه تا امروز تقريبا نكته بدان اضافه نگرديده است " سوگند نامه بقراط " مىباشد . در كشور ما در إيران طب وطبابت ادوار مختلفه‌اى دارد كه دانستن آن بىفائده نيست : الف در دوران هخامنشى طب ما قبل اسلام در إيران غير از مايه‌اى كه در كشور ما بوده از يونان نيز اقتباس گرديده است . در دوران هخامنشى يكى از ادوار درخشنده طب إيران بوده وبه نسبت زمان يعنى در دو هزار وپانصد سال قبل اين علم مقام وارج بزرگى داشته است . در كتب مذهبي زرتشت از طب وحفظ الصحة يعنى پزشكى وبهداشت ومخصوصا از بهداشت بسيار سخن گفته شده وأوامر وتأكيدات بليغه درباره مراعاة مسائل بهداشتى صادر گرديده است . در اين دوران طبقه بندى پزشكان معمول بوده كه مهمترين آنها طبيب ( پزشك ) جراح ( كرتو پزشك يا كارد پزشك ) منتر پزشك ( پسيكياتر psychiatre ) گياه پزشك مىباشند . از اين دوران دستورها ونوشته‌هاى چندى در اوستا موجود است كه در حقيقت قسمتى از كتب طبي آن زمان مىباشد .