إتان گلبرگ
45
كتابخانه ابن طاووس ( فارسي )
آنها تنها براي كساني كه درگير مجادلات كلامي هستند مفيد فايده بوده اند . ( 153 ) گر چه ابن طاووس در هيچ مورد شرحي منظم از عقايد خود را عرضه نمى كند ، تصوير كلى كه از نوشتههايش بدست مى آيد ، تصوير مردى است با افكارى روشن در باره همه مسايل مهمى كه در انديشه شيعه دوازده امامي وجود دارد . به عنوان مثال درباره عصمت أنبياء وأئمة ، وى معتقد است كه آنان كاملا از گناهان كبيره وصغيره مبرا بوده ونصوصى را كه در ظاهر با اين عقيدة منافاة داشت ، تفسير مى كرد . ( 154 ) همينطور ، نقلهايى كه رسول خدا [ ص ] را كمتر از يك فرد كامل نشان مى داد ، رد مى نمود . ( 155 ) درباره موضوع چگونگى وفات أئمة ، گفته اند كه ابن طاووس اين عقيدة را كه امام رضا [ ع ] بدست مأمون شهيد شده ، رد كرده است . بدين ترتيب از عقيدة مشهوري كه همه أئمة وفات غير طبيعي داشته اند فاصله گرفته است . ( 156 ) عقيدة ابن طاووس به اينكه أحاديث امام منبع اصلى دانش دين است ، به علاوة پرهيز وى از فقه ومخالفت با كلام وبه ويژه با معتزله ، از جمله ويژگيهاى اخبارىهاى دوره صفوى است . برخورد مخالفت آميز آشكار وى با تسنن ، اختلاف روشنى با برخورد مدارا گونه أبو جعفر طوسي بويژه أستاذ أو شريف مرتضى دارد . اين موضوع ياد آور تشيع قبل از آل بويه است . أو همچنين پيشگام مواضع مجلسي وديگر علماى عهد صفوى است . تأكيد ابن طاووس بر زيارات وپافشارى بر اهميت روزهاى ياد بود شيعي ونمازهاى مستحب وديگر اعمال عبادي ، نشان دهنده عناصر تودهاى وعمومى ( popular ) در انديشه اوست . بويژه نكته قابل توجه ، دفاع وى از كارهايى نظير
--> ( 153 ) . الإجازات ص 18 / 43 . شباهت با بعضي از آراء غزالي درباره علم كلام قابل توجه است . مق : . 390 - 373 . pp , studies , yafeh - lazarus ( 154 ) . نك : سعد السعود ص 82 ، به آن اشاره شده در : جوامع الجامع . براي ابن طاووس پذيرش تفسير يك دعاى امام كاظم [ ع ] كه در آن امام از معصيت خداوند ، استغفار مى كند ، دشوار بود . ابن طاووس در جواب سؤال ابن علقمى مى گويد : امام خواسته است تا ديگران توبه را بياموزند يا آنكه كلمات آن حضرت از روى تواضع است . اما ابن طاووس از اين پاسخهاى خود مطمئن نبود . اين داستان را علي بن عيسى اربلى نقل كرده وتفسير خود را ارائه مى دهد ( اربلى ، كشف ج 3 صص 42 - 44 ) . ( 155 ) . نك - المراد من الجياد ، - كتاب المرشد . ( 156 ) . اربلى ، كشف 3 / 72 . مق : بحار 49 / 311 - 312 .