عتبات سه گانه شيعه مانده باشد ( 62 ) بازگشت أو را به بغداد در سال 652 مى توان به عنوان اولين قسمت سفر أو به سامرا تصور كرد . اما به عللى نامشخص أو در دار الخلافة ماند . ظاهرا أو خانه قديمى خود را نگاه داشته بود . ( 63 ) در 21 محرم 655 وى گزارش مى كند كه در خانه خود در المقتديه بوده است . ( 64 ) اين محله د ر شمال باب بدر قرار داشته وبه همين دليل ، اين اشاره ، محتملا به همان خانه درب البدريين مى باشد . ابن طاووس در جريان سقوط بغداد به دست مغولان در آن شهر بود . أو مى گويد : در همين روز است كه دولت عباسى خاتمه يافت . آن شب ترسناك بوده اما به أو وخانواده‌اش صدمه‌اى نرسيده است . ( 65 ) بعد از آنكه هلاكو داخل شهر شد ، گفته مى شود كه علما را در المستنصريه جمع كرد واز آنان خواست تا درباره اينكه كداميك از حاكم عادل كافر يا حاكم ظالم مسلمان أفضل هستند ، فتوى بدهند . در ابتدأ علما از دادن جواب ابا كردند به استثناى ابن طاووس كه ضمن نوشته‌اى تأييد كرد كه حاكم كافر عادل بهتر است . شايد بدليل ترس از هلاكو ويا به احترام أو ، ديگران از وى تبعيت كرده وآن سند را امضاء كردند . ( 66 ) هلاكو برخورد خوبى با ابن طاووس داشت . وى در 10 صفر 656 ، ابن طاووس

--> ( 62 ) . كشف صص 118 - 119 . ( 63 ) . فرج المهموم ص 147 . ( 64 ) . اقبال ص 56 / 585 . در اقبال نام محله تصحيف شده است . در اقبال 1 : المفيدية ودر چ 2 " المقيدية " آمده است . درباره المقتدية نك‍ : ياقوت ، البلدان 4 / 315 ( زير مورد قراح ) Le Strange ، بغداد صص 283 - 286 . نيز در ارتباط با أبو تميم معد بن الحسين الموسوي ( م 617 ) كه خانه وى در المقتديه ، زماني به عنوان مهمانسراى رسمي دولتي مورد استفاده بوده بدان اشاره شده است ، نك‍ : الحوادث الجامعة صص 77 ، 88 - 89 ، 119 ، 165 . مق‍ : ابن الساعي ، الجامع المختصر ج 9 ص 38 . ( 65 ) . اقبال ص 57 ( المفيدية ) / 586 ( مقيديه ) در همين تاريخ است كه شكافى در برج العجمي بوجود آمد ، مغولان را قادر به دسترسى به استحكامات كرده وتسليم واقعي 6 روز بعد از آن صورت گرفت . نك‍ : 1335 - 1258 , irag - The Fall of Baghdad and the Mongol Rule in al , Wu . R تز دكترا ، دانشگاه Utah 1974 صص 86 - 87 . من از دكتر preiss - Amitai . R براي اين ارجاع متشكرم . ( 66 ) . ابن طقطقى ، الفخري ص 17 ، براي بحثي روشنگر منشأ ومعناى ديدگاهى كه در فتوى منعكس شده نك‍ : community as a Legal and Literary - Community and Extra " , Sadan . J