مؤرخ است كه گفته شده در زمان وفاتش به سال 207 ، ششصد صندوق ( قمطر ) كتاب داشته كه هر يك از آنها را دو نفر حمل مى كرده اند . 15 كتابخانه ء ابن حنبل نزديك به دوازده ونيم بار شتر بوده است . 16 وكتابخانه ء معاصر وى يحيى بن معين ( م 233 ) ، مشتمل بر يكصد وچهارده ( يا صد وسى ) صندوق وچهار بلوني ( الحباب ) بزرگ بوده است . 17 تعداد كتابهاى كتابخانه ء أبو الفضل ابن العميد ( م 360 ) به شهادت كتابدار أو مسكويه 18 بيش از يكصد بار شتر بوده است . كتابخانه ء فرزند معز الدولة در بصره مشتمل بر حدود پانزده هزار جلد بود به علاوة تعداد زيادى جزوه وتأليفات فاقد جلد . 19 گفته مى شود كه " القاضي الفاضل عبد الرحيم البيسانى " ( م 596 ) وزير صلاح الدين ، هفتاد هزار جلد كتاب در موضوعات مختلف گردآورى كرد . 20 همچنين گزارش شده ( با اندكى مبالغه ) كه برادر قاضى مذكور دويست هزار عنوان را كه هر عنوان داراى چندين نسخه بوده ، فرآهم آورد . 21 ابن قفطى ( م 646 ) يكى از گرد آورندگان پروپاقرض كتاب بوده كه گفته شده ( با اندكى مبالغه ) وى بزرگترين گردآورنده كتاب بوده آن گونه كه در هيچ زماني نظير نداشته است . علت نيز اين بوده كه أو به نقاط دور دست مسافرت مى كرد وحاضر بود تا مبالغ زيادى را در اين كار صرف كند . توانائى أو بر اين كار ناشى از آن

--> 15 . ابن نديم صص 111 ; Grohmann ص 439 ; مق‍ : الذهبي ، ميزان الاعتدال تحقيق : البجاوى ، قاهره 1382 ج 3 ص 665 . نيز نك‍ : anic commentary and , qur : I . vol , studies in Arabic Litrary papyri , Abbot . N , 1967 , Chicago , Tradition anic Commentary and ' Qur : II . vol , during the Early Litrary Papyri ' Stationery ' Islamic Wiraqah , Muhammad Faris Jamil ; 51 . p . 171 . p , 1984 , University of Chicago , D dissertation . Ph . Middle Ages 16 . Abbott ، ج 2 ص 51 ; براي اندازه بار شتر نك‍ : The Camel and the , Bulliet . W . R " size of , Loads " under , index , 1975 , . Mass , Cambridge , Wheel ( من براي اين ارجاع از پروفسور Stewart . Frank H متشكرم ) . 17 . تاريخ بغداد 14 / 183 ; ابن خلكان 4 / 140 ; Abbott ج 2 ص 51 . ; 174 . p , 1937 , London , The Renaissance of Islam , Mez 218 . p , pinto 18 . ( به نقل از تجارب الأمم مسكويه ) 19 . Grohmann ص 438 . 20 . صفدى ، ج 18 ، ص 341 . 21 . همان ، ج 18 ، ص 336 .