إتان گلبرگ

112

كتابخانه ابن طاووس ( فارسي )

بشرى ( بروكلمان ، ذيل : به اشتباه بشر ) المحققين في الفقه ، وسوم : الملاذ في الفقه . اين دو كتاب أخير از برادر ابن طاووس يعنى جمال الدين احمد بوده وهمان گونه كه بروكلمان بدرستى يادآور شده هيچكدام از آنها موجود نيست ( مق‍ : ذريعة 3 / 120 ش 407 ، 22 / 192 ش 6649 ) . ( 3 ) كتاب " ربيع الشيعة " كه برخى از علماى امامي آن را به ابن طاووس نسبت مى دهند ، در واقع عنوان ديگرى از إعلام الورى از فضل بن حسن طبرسي ( م 548 ) است ( مق‍ : ذريعة 10 / 75 ش 131 ومقدمه ء الخرسان بر چاپ 1390 إعلام الورى صص 29 - 31 ) . مير داماد در " رواشح " قطعه‌اى نقل كرده كه در باره ء آن مى گويد از ربيع الشيعة ابن طاووس اخذ شده است . اين قطعه در اعلام ( ص 370 ) آمده است . مجلسي نيز كه ربيع الشيعة را به ابن طاووس منسوب مى كند مى گويد : أو از نقل از آن خوددارى كرده زيرا مطابق ( لموافقته ) أبواب وترتيب اعلام مى باشد ( في جميع الأبواب والترتيب ) ; اين چيزى است كه مجلسي از آن تعجب كرده است ( بحار 1 / 31 واز آنجا : قمى ، فوائد ص 332 ) . توجيه احتمالي ( مستدرك چ سنگى 3 / 469 ) اين است كه ابن طاووس نسخه‌اى از اعلام را بدست آورده كه فاقد خطبه بوده است . أو با اين تأليف آشنا نبوده به همين دليل آن را استنساخ كرده است . بعد از درگذشت وى اين كتاب را ميان كتابهاى أو يافته اند كساني كه آن را يافته اند ; چنين فرض كرده اند كه ابن طاووس آن را نگاشته است وخطبه‌اى كه ابن طاووس در آغاز كتابهايش مى نگاشته بر آن افزوده اند . آنچه قابل توجه است اين كه ابن طاووس ( حداقل در تأليفاتى كه من ديده أم ) در هيچ مورد از اعلام ياد نمى كند . اين را نيز بايد يادآور شد كه نسخه ء British Library به شماره 521 , 13 . Or كه در Manuscriprs List of Oriental با عنوان " ربيع الشيعة " كه مؤلف آن ناشناخته توصيف شده نسخه ء ناتمامى از إعلام الورى طبرسي است . ( انتهاى نسخه ء مزبور در نيمه ء بابى است كه دربارهء امام صادق [ ع ] مى باشد ) .

--> نسخه ء از ربيع الشيعة با نسبت به ابن طاووس [ ! ] در كتابخانه ء ملك به شماره 1902 ( كتابت 947 ) وشماره 6644 دانشگاه تهران موجود است . م