إتان گلبرگ
105
كتابخانه ابن طاووس ( فارسي )
محرم 663 در حله به اتمام رسانده است . در چاپهاى قابل دسترس ، تاريخي كه در آن ، بخش دوم به اتمام رسيده ( وكان آخر تعليقه ) پنج شنبه 13 ذي حجه 682 مى باشد كه به روشنى خطاست ( بجاى 662 ؟ ) ( الملاحم والفتن 126 / 139 ) . هيچگونه جزئياتى در باره ء تأليف بخش سوم بدست نيامده است . همه ء فصول عمدتا مشتمل برگزيدهاى از كتابهايى است با عنوان كتاب الفتن از نعيم بن حماد ، أبو صالح السليلي وزكريا بن يحيى النيشابوري ، به ترتيب ، ( نك - › فهرست ) . به دنبال آن ، ملتقطي آمده كه به پايان كتاب ضميمه شده است ( الملاحم والفتن 151 - 181 / 167 - 198 ) ( نه بعد از هر بخش " تشريف " آن گونه كه الخرسان در مقدمه ء فلاح 2 ص 19 گفته است ) . بسيارى از حكايات ورواياتى كه در اين كتاب آمده مربوط به " فتن " مى باشد . انضمام اين ملتقط به أصل كتاب كار معقولى به نظر مى رسد . ابن طاووس ظاهرا در ابتداء در نظر نداشته تا آن را به ملاحم ضميمه سازد ، أو در حين توصيف محتواى أصل كتاب يادى از ملتقط نمى كند ( الملاحم 14 - 15 / 16 - 17 ) . اما از شواهد داخلي به اثبات رسيده است كه ابن طاووس ( نه تلخيص كننده ) آن را بدين گونه شكل بخشيده وملتقط را به ملاحم منضم ساخته است : در يك مورد در ملتقط ( الملاحم 156 / 172 ) أو به حكايتى در باره ء طول حكومت فرعون اشاره مى كند ودر باره ء آن مى گويد پيش از اين همين مطلب در كتاب آمده است . اين ارجاع به احتمال قوى اشاره به الملاحم ص 105 / 116 - 117 مى باشد . ظاهرا آغاز ملتقط سقط شده است . نسخهاى از ملاحم كه به خط خود ابن طاووس بوده در دست برادر زادهاش عبد الكريم قرار داشته ووى حواشي خود را بر آن افزوده است . غياث الدين عبد الكريم بن علي بن يحيى الحلى عالم امامي در سال 705 آن نسخه را خريدارى كرد وپس از وفات وى در 750 به فرزندش عبد الرحيم رسيد وبعد از وى در دسترس نوه ء أو لطف الله ( م . ح . 800 ) قرار گرفت ( رياض 3 / 181 - 182 ; حقائق 117 - 119 ) . اين نسخه را عبد الله أفندي ديده وأو دستخط زيباى عبد الكريم را با دستخط بد عمويش مقايسه مى كند ( رياض 3 / 169 ، چون اين يكى از آخرين تأليفات ابن طاووس بوده ، اين گفته دربارهء دستخط مى توانست نشانگر از پيرى أو بوده باشد ) . به گفته ء آقا بزرگ اين نسخه ء