دكتر عقيقى بخشايشي
1558
چهارده نور پاك ( فارسي )
معناى آن كلمه را بيان داشت ، و به عنوان استشهاد 120 نمونه از اشعار شعراى دوران جاهلى را نيز قرائت كرد كه در آنها كلمه به كار گرفته شده بود . خليفه دستور داد در مقابل اين شاهكار ادبى ( كه كوچكترين دردى را دوا نمى كرد ) صد هزار دينار سرخ به او جائزه دهند . بيت المال ، وقف چاپلوسان ابو الفرج اصفهانى در جلد ششم " الأغانى " ذيل بيوگرافى حسين فرزند ضحاك از شعراى معاصر واثق مىنويسد : " چون واثق بر مسند خلافت تكيه زد ، حسين بن ضحاك باهلى شاعر و اديب معروف قصيدهاى را إنشاء كرد كه قسمتى از مضمون آن اينست : " اسلام هرگز ياور و خدمتگزارى مانند شما را نديده است . شما عقبماندگى هاى حكومت هاى گذشته را ترميم خواهيد نمود ، و در بذل مال و بخشش ، يد طولائى داريد ، همانند آنكه اين اين مال از راه غارت به دست آمده باشد ! مصلحت الهى ايجاب كرده است شخصى را جلو بيندازد ، كه از هر نظر پسنديده و شايسته است ! " ( 1 ) واثق چون اين اشعار را شنيد گفت : شاعر از روى حسن نيت و خلوص ، زبان به سخن گشوده است ، دستور داد در برابر هر شعر اين قصيده ، مفصل ، هزار درهم به سراينده آن بدهند ، و اين اشعار آنقدر براى واثق مطبوع و خوش آيند بود كه دستور داد خوانندگان و نوازندگان با ألحان گوناگون اين اشعار را در حضور او ، إجرا نمايند تا بيشتر كامروا گردد . سپس واثق از شنيدن ابيات به طرب افتاد و با چوگانى كه در دست داشت به زمين مىزد و به شاعر خطاب مىكرد ، چون دلت با زبانت هماهنگ است ؟ شاعر در پاسخ گفت : بخشش و كرم تو ، زبان گنگ را به سخن وامى دارد " . ( 2 ) فلسفه بافى در برابر نيازهاى واقعى در برابر اين همه حاتم بخشىها و ولخرجىها ، كه اغلب خلفاى عباسى در مورد شعراء و
--> 1 . يصيب ببذل المال حتى كأنما * يرى بذله للمال ، نهبا يبادره و ما قدم الرحمن الا مقدما * موارده محمودة ، ومصادره 2 . ناسخ التواريخ ج 2 ، از زندگانى امام على النقى ( ع ) ، ص 255 .