الحاج ميرزا أبي الفضل الطهراني

129

شفاء الصدور في شرح زيارة العاشور ( فارسي )

وصلوات : جميع صلاة است وتحقيق در معنى أو سابقا مذكور شد ( 1 ) ودر اشتقاق أو وجوهى بعيده از علما صادر شده ، واشكالات زياد بر كلمات ايشان وارد شده ، وأولى آنست كه مأخوذ از صبلى بمعنى حرك الصلوين باشد كه أو خود مأخوذ از صلوين است كه دو عرقى است كه از دو جانب ذنب مىرويد ، ودو استخوانى كه نزديك ويند ، ومنحنى مىشوند در وقت انحناء آن دو ، ومصلى كه بعد از سابق در خيول حلبه معدود است مأخوذ از اين معنى است ، چه بصلوين است سابق مىرسد . وبالجملة چون تصليه به اين معنى مقتضى انعطاف وانحناء صوري است ، گاهى در أركان مخصوصة كه مشتمل بر ركوع وسجود است مستعمل مىشود به جهت اينكه نوعي است از انحناء وتحريك صلوين ، وگاهى در تعطف وحنو باطني استعمال مىشود مثل خود لفظ ميل وانحناء وانعظاف وأشباه اين كه در افعال قلوب بر سبيل تمثيل يا توسع استعمال مىشود واين طريقه كه ما گفتيم مختار صاحب ( كشاف ) است اگر چه تقرير أو بر وجهي كه دفع بعض اعتراضات بشود از اين بي بضاعت است وبنابر اين آنچه مشهور است در السنة علماى أصول كه لفظ صلاة در أصل به معنى دعا است وجهي ندارد اگر چه در بعض ذر اشعار أهل جاهليت به اين معنى استعمال شده ولى استعمال أعم است ، وآنهائى كه علم به انساب لغات دارند ووجوه انتقالات از معاني به أشبه آنها را نيكو مطلعند البتة موافقت صاحب ( كشاف ) خواهند كرد چنانچه غالب آنست كه در فهم معاني ألفاظ واستفاده خصوصيات عبارات ووجوه تحول در أساليب لغات كمتر كسى از علماى أدب بپايه أو رسيده باشد . ورحمت : موافق سطح ظاهر كتب لغت به معنى رقت قلب وانعطاف است

--> 1 ) در ذيل صلى الله عليه وآله ج 2 ص 8 .