مردم وكشتن أطفال معصوم را به أمير المؤمنين علي عليه السلام دادند ، سخت گريست و " بسر " را نفرين نمود . ( 2 ) همچنين سفيان بن عوف به 6 هزار سپاهى ، ضحاك بن قيس با 3 هزار وعبد الله بن سعد به 1700 نفر ، از طرف معاوية مأمور شدند كه در تمامى بلاد بگردند ومواليان علي ( ع ) را به فجيع‌ترين شكل به قتل برسانند . ( 3 ) صلح امام حسن ( ع ) هنگامى كه مولاي متقيان علي عليه السلام به شهادت رسيد ، معاوية كشتارهاى خود را تشديد كرد . امام حسن ( ع ) براي آنكه خون مردم بىگنام پيش از اين ريخته نشود معاهده‌اى را با معاوية امضاء نمود . در اين معاهده معاوية تعهد كرده بود كه مال وجان شيعيان على وهمچنين زنان وكودكان آنها را محترم بدارد وعليه امام حسن امام حسين وخاندان پيامبر توطئه‌اى - آشكارا يا پنهانى - نداشته باشد . معاوية التزام نمود كه مردم در شام ، عراق ، حجاز وساير بلاد در امنيت بسر برند ، كشتار مواليان على متوقف شود وبر منابر پس از آن به علي ( ع ) ناسزا نگويند . ( 4 ) در ارتباط به معاهده فوق ، معاوية براي امام حسن ( ع ) نوشت : " پس از من تو خليفه خواهى بود وتو براي خليفه شدن بهتر از همه مردم هستى " [ = ثم الخلافة لك من بعدى وأنت أولى الناس بها ] . معاوية تعهد نمود كه كسى را براي بعد از خود به عنوان جانشين منصوب نكند . ( 5 )

--> ( 2 ) الأغاني ج 15 / 46 / 47 ، تهذيب التهذيب ج 1 / 435 ، 436 . ( 3 ) تاريخ طبري ج 6 / 77 - 81 ، كامل ابن أثير ج 3 / 162 - 167 ، تاريخ ابن عساكر ج 3 / 222 ، وفاء الوفاء ج 1 / 31 ، 32 ، الاستيعاب ج 1 / 65 ، 66 ، البداية والنهاية ج 7 / 320 - 322 . ( 4 ) الصواعق المحرقة ص 81 . ( 5 ) شرح نهج البلاغة ابن أبي الحديد ج 4 / 13 ط قديم [ = ج 16 / 37 ط جديد ] .