السيد محمدمهدي بحر العلوم
71
رسالهء سير وسلوك ( تحفة الملوك ) ( فارسي )
و اما منازل چهلگانهء عالم خلوص : پس مراد از آنها طىّ منازل استعداد و قوّه ، و حصول اين مرحله تمام به ملكه فعليّت تامّه است . چه مثال ظهور قوّه و وصول آن به سر حدّ فعليّت مثال هيزم و انگشت است ، كه در آنها قوّهء ناريّت است ، پس چون قريب به نار شوند حرارت در آنها تأثير كند ، و آنا فآنا بيشتر شود و به تدريج قوّهء ناريّت قريب به فعليّت گردد ، تا ناگاه فعليّت متحقّق و هيزم تيره و انگشت سياه روشن و شعله ور مىگردد . و لكن اين به دو ظهور فعليّت است و تمام فعليّت حاصل نشده و در بواطن آن فحميّت و حطبيّت مخفى و كامن است . و به اندك بادى ، يا دورى از نار ، يا سبب ديگر اين فعليّت ظاهره منتفى و ناريّت عرضى منطفى مىگردد و به حالت اوّلى عود مىكند . و هرگاه قرب نار به آن امتدادى به هم رساند تا جميع آثار فحميّت و حطبيّت زائل و تمام قوّهء ناريّت و استعداد آن به ظهور و فعليّت مبدّل گردد ، و همهء خفاياى آن آتش شود ديگر رجوع آن به حطب و فحم ممتنع و از هيچ بادى ناريّت آن منطفى نمىگردد مگر