جمع الشيخ جواد القيومي
15
صحيفة الرضا ( ع ) ( فارسي )
2 - موقعيت برتر امين : امين داراى افراد نيرومند وياران بسيار قابل اعتمادي بود ، كه در راه تحكيم حكومتش فعاليت مىكردند ، وآنان عبارت بودند از دائىهايش ، فضل بن يحيى برمكى ، بيشتر برمكيان اگر نگوئيم همه آنها ، مادرش زبيدة ، وبلكه عربها . با توجه به اين نكته كه همينان بودند كه هارون را تحت تأثير قرار داده ونقش اصلى در صحنه سياست دولت أو داشتند ، ودر نتيجة همين أطاعت از آنان بود كه مجبور شد مقام ولايتعهدى را به امين ، كه يك ماه از مأمون كوچكتر بود بسپارد ، وفرزند بزرگتر را رها كرده وفقط أو را وليعهد دوم اعلام دارد . گر چه هارون مقام دومى ولايتعهدى را براي مأمون اعلام كرد ولى أو همچون برادرش اصالتى براي خود احساس نمىكرد ، ونه تنها به آينده خود مطمئن نبود ، بر عكس اين نكته را مسلم مىپنداشت كه عباسيان به خلافت وحكومت أو تن در نخواهند داد ، از اينرو خود را فاقد هرگونه پايگاهى كه بدان تكيه كند مىديد . از اينرو مأمون آستين همت بالا زد وبراي آينده اش به برنامه ريزى پرداخت ، از اشتباهات امين پند آموخت ، مثلا فضل با مشاهده امين كه خود را به لهو ولعب سرگرم ساخته بود به مأمون گفت : تو پارسائى وديندارى ورفتار نيكو از خود بروز بده ، مأمون نيز همينگونه مىكرد . در هر حال أو در علوم وفنون مختلف تبحر يافت وبر اطرافيان خويش وحتى بر تمام عباسيان برترى يافت ، وبرخى مىگفتند : در ميان عباسيان كسى دانشمندتر از مأمون نبود .