گيرد . وى پسرش محمد امين را در بغداد گذاشت و مأمون را كه ضمنا از طرف پدر والى خراسان بود ، همراه خود به خراسان برد . هارون توانست اوضاع آشفتهء خراسان را آرام و - به اصطلاح - فتنه ها را خاموش سازد ، اما ديگر نتوانست به بغداد - مركز خلافت - برگردد . او در سوم جمادى الأخرى سال 193 هجرى در طوس درگذشت و دو برادر را در صحنهء رقابت بر جاى گذاشت . ( 1 ) شكست امين شبى كه هارون در " طوس " در گذشت ، مردم با پسر او محمد امين در بغداد بيعت كردند . از خلافت امين بيش از 18 روز نگذشته بود كه در صدد برآمد مأمون را از ولايتعهدى خلع كند و آن را به فرزند خود ، " موسى " ، واگذار نمايد . او در اين باره با وزراى خود مشاوره نمود و آنان اين كار را مصلحت نديدند ، مگر يك نفر بنام " على بن عيسى بن ماهان " كه اصرار بر خلع مأمون داشت . سرانجام امين ، تصميم خود را مبنى بر خلع برادر اعلام كرد . مأمون نيز در واكنش نسبت به اين عمل ، امين را از خلافت خلع كرد و پس از يك سلسله درگيريهاى نظامى و قتل و كشتار سرانجام امين در سال 198 هجرى كشته شد . ( 2 ) بدين ترتيب پس از كشته شدن او اختيارات كامل كشور اسلامى ، در دست مأمون قرار گرفت . آزادى نسبى امام در زمان امين در دوران حكومت امين ، و سالهايى كه بين مرگ هارون و حكومت مأمون فاصله شد ، برخوردى ميان امام و مأموران حكومت عباسى در تاريخ به چشم نمى خورد و پيداست كه دستگاه خلافت بنى عباس در اين سالهاى كوتاه ، كه گرفتار اختلافات داخلى و

--> 1 . محقق ، سيد على ، زندگانى پيشواى هشتم ، امام على بن موسى الرضا ( ع ) ، قم ، انتشارات نسل جوان ، ص 58 - 59 . 2 . ابن اثير ، الكامل في التاريخ ، بيروت ، دار صادر ، ج 6 ، ص 287 .