نامهاى نهاده بر اين گونه مجموعه ها مختلف است ، از جمله . المدونة ، السنن ، ولى اكثرا " الجامع في الفقه " ويا " الجامع في الحلال والحرام " ونيز " شرايع " نام داشته است . در شيعه ، الجامع أبو جعفر يا أبو على أحمد بن محمد بن أبي نصر بزنطى كوفي در گذشته 221 ، از اين قبيل است 1 . ونيز شرايع يونس ابن عبد الرحمن وعلي بن إبراهيم قمى وعلي بن حسين بن بابويه قمى 2 . يحيى بن سعيد حلى در كتاب " نزهة الناظر في الجمع بين الأشباه والنظائر " از شرايع ابن بابويه نقل كرده ونيز شهيد أول گفته است كه ياران ما شرايع أو را به كار مىبسته اند . پس از سده هاى دوم وسوم به مجموعه هائى بر مىخوريم كه معمولا به خاطر استفاده شيعيان فارسي زبان به فارسي ترجمه شده است كه از آن جمله است كتاب " النهاية في مجرد الفقه والفتاوى " از شيخ طوسي ( 385 - 460 ) . أول بار در مجموعه ( الجوامع الفقهية " سال 1276 ق چاپ شده وبعدها در تهران ومكررا در بيروت به طبع رسيده است . اين كتاب براي استفاده فارسي زبانان در قرن 6 و 7 به فارسي ترجمه شده كه به همت مرحوم أستاذ سيد محمد باقر سبزوارى در سال 1323 ونيز به همت مرحوم أستاذ دانش پژوه در سال 1343 با اختلاف نسخ به چاپ رسيده است . در قرن ششم كتاب غنية النزوع إلى علمي الأصول والفروع از ابن زهره حلبى ( 511 - 585 ) به جاى مانده است . تمامى آن توسط مردى به نام عماد الدين حسن مازندرانى 3 در أواسط قرن هفتم به فارسي ترجمه شده است . در قرن هفتم شرايع الاسلام في معرفة الحلال والحرام ، توسط نجم الدين محقق حلى ( 602 - 672 ه‍ ) تأليف شد . اين كتاب پنج بار به فارسي ترجمه شده است 4 . وبه زبانهاى انگليسى ، روسى وفرانسوى واردو نيز ترجمه شده است 5 . ترجمه فرانسوى آن توسط اولين كنسول فرانسه در تبريز آقاى كرى Qurry انجام شده كه در سال 1871 در دو جلد به چاپ رسيده است . مترجم كليه فروع آن را شماره گذارى كرده . ودر آغاز مجلد أول مقدمه اى ودر آخر مجلد دوم لغت نامه اى جالب دارد . به

--> 1 . رجال نجاشي ص 19 ، فهرست طوسي ، 101 2 . فهرست طوسي ، 367 و 209 . 3 . زنده در سالهاى 656 - 698 4 . ر ك . ترجمه أبو القاسم يزدى ، مقدمه ج 4 محمد تقي دانش پژوه ، مركز انتشارات علمي وفرهنگى ، تهران 1362 . 5 . همانجا