در حال ذكر زائد بر قدر واجب اگر به قصد وظيفة نباشد نيز ضرر ندارد . سؤال 72 : نماز خواندن در مثل بالا خانه كه از چوب وتخته باشد [ و ] به واسطه حركت مصلى ، يا ديگران ، في الجملة متحرك ومتزلزل مىشود ، ضرر دارد ، يا نه ؟ جواب : حركت في الجملة ، منافاة با اطمينان ندارد . واگر در غير حال ذكر باشد ، امر أوضح است . سؤال 73 : مصلى در بأم يا أطاق مشغول به صلاة مىشود ، طفلى نزد أو است ، قاصد اين است كه اگر طفل مثلا از أطاق بيرون برود ، يا از جاى خود حركت كند ، أو صلاة را قطع نمايد ، وأمثال ذلك ، مثل آن كه اگر دزد بيايد قطع نمايد ، آيا اين گونه قصد در أمثال اين موارد منافى نيت واستمرار آن هست ، يا نه ؟ وهكذا نماز خواندن در مثل حرم در وقت ازدحام كه مظنه قطع صلاة است ؟ جواب : با فرض اين كه آن امر محتمل ، بعيد الوقوع باشد به حيثيتي كه اطمينان به عدم آن باشد ، منافى نيست ، بلكه چون شخص عزم ونيت را در حد خود دارد وامر مذكور را مانع از آن حساب مىكند ، نه اين كه عزمش معلق ومشروط به تقدير عدم آن باشد ، لهذا ممكن است گفته شود كه : به مطلق مظنه به عدم عارض ، نيت محقق مىشود ، اگر چه اطمينان هم نباشد به عدم آن ، بلكه گاهى با فرض مانع بودن ، با شك هم محقق مىشود . لكن احتياط به مراعاة اطمينان ، ترك نشود . سؤال 74 : در حال صلاة ، چند قدم راه رفتن به طورى كه استقبال به قبله درست باشد ضرر دارد يا نه ؟ جواب : دو سه قدم ، بلكه بيشتر هم ضرر ندارد ، چون به اين مقدار ، فعل كثير محسوب نمىشود . با اين كه مناط ، كثرت نيست ، بلكه محو صورت صلاة است . وبه اين مقدار ، بلكه از يد ، نيز محو حاصل نمىشود . ومع ذلك جمله اى از اخبار ، دلالت دارد بر جواز آن . كخبر الحلبي عن أبي عبد الله ( ع ) " عن الرجل يخطو أمامه في الصلاة خطوتين ، أو ثلاثا ؟ قال : نعم ، لا بأس . وعن الرجل يقرب نعله بيده ، أو رجله في الصلاة ؟ قال : نعم . " 1

--> 1 . وسائل الشيعة ، ج 4 ، ص 1279 ، روايت 1 .