سؤالات مربوط به نماز سؤال 58 : در باب قبله ، در صورت عدم تيسر علم كه به مظنه عمل مىنمايد بايد تأخير نمايد صلاة را تا آخر وقت ، يا نه ؟ وآيا قول صاحب منزل ، يا جمعى از مسلمين از أهل بلد ، در باب قبله آن ، اعتباري دارد ، يا نه ؟ ومبال ومبرز كه وضع آن بناى مسلمى باشد ، جايز است نشستن در آن به همان وضع ، بدون فحص از قبله به واسطه حمل فعل مسلم بر صحت ، يا نه ؟ جواب : مقتضاى اطلاقات أدله جواز عمل به ظن در صورت عدم امكان علم ، عدم وجوب تأخير است ، اگر چه مقتضاى قاعده ، در ذوى الاعذار با احتمال زوال عذر ، وجوب تأخير است . پس اطلاقات مذكوره ، مخصص قاعده مىباشند . ومع ذلك با امكان حصول علم با تأخير ، أحوط تأخير است . وقول صاحب منزل ، وأهل بلد با عدم افاده ظن در جائى كه وظيفة أو عمل به ظن است مشكل است ، پس تعبديت ندارد ودر عرض علم نيست ، بلكه نظير سائر ظنون اجتهاديه است - با فرض حصول ظن از آنها - والا عمل به آنها نكنند ، خصوصا اگر ظن اجتهادي أو ، بر خلاف آنها باشد . وحمل فعل مسلم بر صحت در صورت مذكوره ، وجهي ندارد ، چون عملي نيست كه