است ، يا نه ؟ وخونى كه در موضع ذبح در دهن هاى عروق واستخوان مىماند كه ظاهر است وبعد از شستن خون ذبح باقي است ، از قبيل دم متخلف ، وپاك است يا نه ؟ وآيا ذبح زن ، وطفل مميز صحيح است ، يا نه ؟ واخبار طفل به ذبح صحيح ، مسموع ، است يا نه ؟ جواب : بلى ، شرط است كه زمين هموار ، وأعضاء أو به نحو اعتدال باشد ، پس اگر سر أو بالا وجسد أو پائين باشد ، محكوم به طهارت نيست . وهم چنين بايد تمام آنچه بيرون آمدنى است ، بيرون آيد . وبا شك در حصول اين دو شرط نيز ، حكم دم متخلف بر أو جارى نيست . بلى ، آن دم ، محكوم به طهارت است از باب قاعده طهارت ، چون آنچه مشهور است كه أصل در دم نجاست است در شبهات موضوعيه ، وجه وأضحى ندارد . بلى ، اگر دم در باطن هم محكوم به نجاست باشد ، مقتضاى قاعده ، نجاست دم مذكور است ، چون در سابق ، نجس بوده وطاهر شدن آن به خروج بعض ، معلوم نيست ، پس أصل ، بقاى نجاست آن است . ودور نيست كه چنين باشد از جهت صدق دم وشمول عمومات دم در بواطن را . ودعواي انصراف ، محل منع است . وهم چنين است حال عذره كه در جوف است ومنى وبول ، كه مقتضاى عمومات ، نجاست آنها است . غاية الأمر مادامى كه در باطن هستند ضرر ندارد ، پس احتياط به اجتناب از دم مذكور ( يعنى مشكوك الحال ) ترك نشود ، اگر چه أصل در دم را طهارت بدانيم ، بلكه حكم به نجاست از جهت مذكوره خالى از قوت نيست . واما خون دهن هاى عروق واستخوانها ، اگر از خود آن عروق واستخوان است كه متخلف شده ، پاك است . واگر از جاى ديگر به آنها رسيده ، بايد ازاله شود . وذبح زن وطفل مميز ، صحيح است . واعتماد بر اخبار طفل به ذبح صحيح ، مشكل است . سؤال 36 : اگر شخص ، مال كسى را كه قابل تطهير است مثل خرما وانگور مثلا نجس نمود وبه مالك اعلام نكرد ، آن مالك فروخت وصرف نمود ، تكليف آن شخص نجس كننده با صاحب مال چيست ؟ جواب : نسبت به صاحب أولى بر نجس كننده چيزى نيست . بلى ، اگر به تنجيس آن معيب شده باشد از جهت اين كه از شستن آن نقصانى لازم مىآيد ضامن آن است . واما نسبت به مشترى پس أحوط اعلام است تا آن را تطهير كند اگر قبل از اكل باشد . واما بيع ، پس صحيح