ولى اجحاف واغفال مسلمين مذموم است . 21 - س - به ساكنين مكة همه سأله حج واجب است يا نه ؟ ج - بر هر مستطيع خواه ساكن حرم باشد يا بعيد در عمر ، بيش از يك مرتبه حجة الاسلام واجب نيست بلى از جهات ديگر ممكن است در سالهاى ديگر بر بعضي واجب شود . 22 - س - طلبه‌اى كه قيمت كتابهاى أو از مصارف حج بيشتر است آيا واجب است كه كتابهايش را بفروشد يا قرض نمايد وبه حج برود در حالي كه برايش ممكن است كه بعدها تدريجا همان كتابها را تهيه نموده ويا قرض را ادا كند ؟ ج - در صورتي كه كتابها مورد حاجت فعلى أو نباشد وفروش آنها ممكن باشد واجب است - ولو با استقراض - به حج برود . 23 - س - شخصي مديون است بدين حال يعنى وقت پرداخت آن رسيده وقادر بر أداء آن مىباشد ودائن جدا مطالبه دين خود مىنمايد وبه هيچ وجه راضى به تأخير نيست آيا جايز است چنين شخصي قبل از أداء دين به حج مشرف شود يا نه وحج واجب يا مستحب از أو صحيح است يا نه ؟ ج - در صورتي كه شخص مديون ، ثروتمند باشد أداء دين وبجا آوردن حج هر دو بر أو واجب است واگر عصيانا أداء دين نكرده مكة برود حج أو صحيح است ولى گناه كرده بلى اگر قبلا مستطيع نبوده وفعلا هم اگر دين را أداء بكند نمىتواند به مكة برود حج بر أو واجب نيست زيرا مستطيع نيست لكن معذلك اگر معصيت كند وحج برود حج أو صحيح است وبعد از حصول استطاعت ، واجب است دوباره به مكة برود ودر صحت حج ، فرقى بين حج واجب ومستحب نيست . 24 - س - شخصي كه استطاعت بدني ومالي داشته وعصيانا به مكة