تباهى را داشت بى آنكه خم به ابرو بياورد و يا اينكه نفسى به اعتراض بگشايد . امين ريحانى يكى از متخصصين تاريخ دوره عباسى در اين باره مى گويد : " چرخ ادارى عباسيان حركت و گردش داشت ولى نه بر ستمگران وخونخوران ، بلكه بر مردم ناتوان ، بيچاره ! آنان كه پرداخت كنندهء ماليت هاى سنگين بودند ودعوت جهاد وكارزار را زودتر از همه پذيرا بودند " . ( 1 ) ابوالعتاهيه شاعر اجتماعى معاصر هارون در اشعار خود ، ترسيم زيبايى از وضع عمومى آن روزگار را دارد و مى گويد : آيا كسى هست كه سخنان مرا به گوش خليفه برساند و بگويد : " قيمتهاى رايج بازارگران ، كسب و كار اندك ، هموم واندوه ها فراوان ، ايتام ومساكين در خانه هاى خالى با صداى بلند ، بيچارگى خود را اعلام مى دارند ، آنان منتظر احسان و محبت خليفه هستند گرسنگانى كه صبح وشام آنان ، با گرسنگى سپرى مىشود . و بدن هاى لخت وعريان و بى پوشش آنان ، قدرت خريد لباس را ندارند . اينها اخبار و گزارشاتى است كه از ملت فقير ومحروم كشور ، به ساحت خليفه ، گزارش مى گردد " . ( 2 ) او سپس هوشدار ودورى از فساد ادارى ونظامى دستگاه خلافت را با اين بيان خود ابراز مى دارد : " گر نان خشكى را در گوشه اى از مملكت بخورى و اطاق تنگ وتاريكى را به سكونت انتخاب كنى يا گوشه مسجدى را دور از معاشرت مردم ، بر گزينى ، خيلى بهتر از ساعاتى است كه در كاخ هاى عالى خلافت ! به سر ببرى ، خوشا به حال كسى كه شنواى نصايح وپندهاى نصيحت گوى دلسوز خود " ابوالعتاهيه " بوده باشد " . ( 3 )

--> 1 . حياة موسى بن جعفر ، ج 2 ، ص 162 . 2 . وفسوسا كه اين راه يك طرفه را هرگز بر گشتى نيست ! ! 3 . متن اشعار : رغيف خبز يابس * تأكله في الزاوية وغرفة ضيقة نفسك فيها خالية * او مسجد بمعزل عن الورى في ناحية خير من الساعات في القصور العاليه * فهذه وصية فجرة بحاليه طوبى لمن يسمعها تلك لعمرى كافيه * فاسمع لصلح مشفق ، يدعى العتاهيه حياة موسى بن جعفر ، ج 2 ، ص 160 .