حسين بن حسن خوارزمي
387
شرح فصوص الحكم
و أنه معنا أينما كنا . يعنى : ذكر كرد كه او با ماست هر جا كه باشيم . كما قال : « وَهُوَ مَعَكُمْ أَيْنَ ما كُنْتُمْ » . إلى أخبرنا أنه عيننا . يعنى : تحديد كرد نفس خود را تا غايتى كه خود را عين ما داشت آن جا كه گفت : « كنت سمعه و بصره » الحديث . و نحن محدودون ، فما وصف نفسه إلا بالحد . و ما محدوديم ، پس وصف نكرد نفس خود را مگر به حد . و قوله « لَيْسَ كَمِثْلِه شَيْءٌ » حدّ أيضا إن أخذنا الكاف زائدة لغير الصفة . و قول بارى - عزّ اسمه - كه مىفرمايد : « لَيْسَ كَمِثْلِه شَيْءٌ » « 30 » چون كاف زايد باشد و از براى تشبيه نبود تا افاده اين معنى كند كه مثل مثل « 31 » او شيئى نيست . و من تميز عن المحدود فهو محدود بكونه ليس عين هذا المحدود . فالإطلاق عن التقيد تقييد ، و المطلق مقيد بالإطلاق لمن فهم . و إن جعلنا الكاف للصفة فقد حددناه . يعنى : بر هر تقديرى تحديد لازم مىآيد ، امّا بر اوّل كه كاف از براى تشبيه نباشد تحديد از آن لازم آيد كه ممتاز از محدود ، غير محدود نتواند بود ، چه او موصوف است به امتياز از محدود . زيرا كه دانسته اى كه اطلاقى كه مقابل تقييد نيست در حقيقت تقييد است بعدم تقييد ، و مطلق مقيد است به اطلاق . و امّا بر تقدير ثانى كه كاف از براى صفت بود يعنى بمعنى مثل باشد ، لزوم تحديد بدان جهت است كه نفى مثل مثل [ 156 - ر ] اثبات مثل است و مثل محدود . پس او نيز كه مماثل مثل است هم محدود باشد . هيچ اطلاقى چو بى تقييد نيست لا جرم تنزيه بى تحديد نيست هم ز تنزيهت معرا آمده هم ز تشبيهت مبرا آمده هر چه او را زان منزه داشتى رأيت تشبيه او افراشتى و إن أخذنا « لَيْسَ كَمِثْلِه شَيْءٌ » على نفى المثل تحققنا بالمفهوم و بالإخبار الصحيح ) *
--> « 30 » س 42 ى 11 . « 31 » پا : مثل .